Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 43
Devanagari script
तथाभूतः स मधुरं प्रोवाच प्रांजलिस्ततः । पुनः पुरः स्थितो धीमान्विनयावनतस्तदा
Transliteration
tathābhūtaḥ sa madhuraṃ provāca prāṃjalistataḥ | punaḥ puraḥ sthito dhīmānvinayāvanatastadā
Translation
এভাবে রূপান্তরিত হয়ে সে করজোড়ে মধুর বাক্য বলল; তারপর মুনির সম্মুখে দাঁড়িয়ে সেই জ্ঞানী বিনয়ে নত হল।
Word by Word
तथाभूतःbeing thus; in such a state
तथाभूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootतथा (अव्यय) + भूत (भू धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle) ‘भूत’ with अव्ययीभाव-समास ‘तथा-भूत’
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
मधुरम्sweetly; pleasant (words)
मधुरम्:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootमधुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणरूपेण (क्रियाविशेषणवत्)
प्रोवाचsaid; spoke forth
प्रोवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: प्र-; परस्मैपद
प्राञ्जलिःwith folded hands
प्राञ्जलिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्राञ्जलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (हस्ताञ्जलिबद्धः)
ततःthen; thereafter
ततः:
Desh-Kaal (Adverbial/देश-काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (तस्मात्/तदा-भावे)
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण
पुरःin front; before
पुरः:
Desh-Kaal (Adverbial/देश-काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरः (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (पूर्वतः/अग्रे)
स्थितःstanding; stationed
स्थितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त
धीमान्wise; intelligent
धीमान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootधीमन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
विनयावनतःbowed in humility
विनयावनतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootविनय (प्रातिपदिक) + अवनत (अव-नम् धातु, क्त; कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (विनयेन अवनतः = विनयावनतः)
तदाat that time
तदा:
Desh-Kaal (Adverbial/देश-काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक
Speaker
Narrator (contextual)
FAQs
True purification expresses itself as humility, gratitude, and gentle speech.
The transformation is tied to tīrtha power in the Ayodhyā Māhātmya setting, though the exact tīrtha name is not stated in this verse.
No new prescription; it depicts the post-rite devotional posture (prāñjali, vinaya).