Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

यत्र साक्षाद्भवो देवः सृष्टिसंहारकारकः । पृथिव्यां स त्वधिष्ठाता तत्त्वानामादिमः प्रभुः

yatra sākṣādbhavo devaḥ sṛṣṭisaṃhārakārakaḥ | pṛthivyāṃ sa tvadhiṣṭhātā tattvānāmādimaḥ prabhuḥ

যেখানে সৃষ্টিসংহারকারী সাক্ষাৎ ভবদেব বিরাজমান; তিনি পৃথিবীতে অধিষ্ঠাতা এবং তত্ত্বসমূহের আদিম প্রভু।

यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय (स्थानवाचक-अव्यय/locative adverb)
साक्षात्directly, manifestly
साक्षात्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसाक्षात् (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb)
भवःBhava (Śiva)
भवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
देवःthe god
देवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भवेः समानाधिकरण (apposition)
सृष्टि-संहार-कारकःmaker of creation and destruction
सृष्टि-संहार-कारकः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसृष्टि (प्रातिपदिक) + संहार (प्रातिपदिक) + कारक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सृष्टेः संहारस्य च कारकः)
पृथिव्याम्on the earth
पृथिव्याम्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
तुindeed, but
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle; विरोध/विशेषार्थ)
अधिष्ठाताoverseer, presiding lord
अधिष्ठाता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअधि-स्था (धातु) + तृ (कृत्-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्तरि तृन्-प्रत्यय (agent noun)
तत्त्वानाम्of the principles/elements
तत्त्वानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
आदिमःprimeval, first
आदिमः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (प्रभोः)
प्रभुःlord
प्रभुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: A Śiva-liṅga or Śiva form radiating cosmic imagery—galaxies/kalpas—while beneath, the earthly kṣetra is shown; subtle icons of tattvas (elements, senses) orbit as if governed by him.

B
Bhava (Śiva)
T
Tattvas
E
Earth (Pṛthivī)

FAQs

The holiness of the kṣetra rests on the proclaimed direct presence of Śiva as the cosmic governor of creation, dissolution, and the tattvas.

Vastrāpatha Kṣetra, described as the locus of Bhava’s manifest presence within Prabhāsa.

No specific rite is stated; the verse establishes theological grounds for the site’s sanctity.