Adhyaya 96

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततोगच्छेन्महादेवि कामेश्वरमिति स्मृतम् । तस्यैवोत्तरदिग्भागे धनुषां त्रितये स्थितम् । रतीश्वरमिति ख्यातं त्रेतायां तत्सुरे श्वरि

ঈশ্বর বললেন—তারপর, হে মহাদেবী, ‘কামেশ্বর’ নামে স্মৃত তীর্থে গমন করা উচিত। তারই উত্তরদিকে, তিন ধনুক দূরে, ‘রতীশ্বর’ নামে খ্যাত দেবতা প্রতিষ্ঠিত—হে সুরেশ্বরী, যিনি ত্রেতাযুগ থেকে প্রসিদ্ধ।

Verse 2

यस्मिन्दृष्टे मनुष्याणां पूजिते तु वरानने । नश्येच्च सप्तजन्माघं गृहभंगश्च नो भवेत्

হে বরাননে দেবী, কেবল দর্শনেই—আর বিশেষত পূজা করলে—মানুষের সাত জন্মের পাপ নষ্ট হয়, এবং গৃহভঙ্গ ঘটে না।

Verse 3

देव्युवाच । केनायं स्थापितो देव कस्मात्प्रोक्तो रतीश्वरः । दर्शनेनास्य किं श्रेयः सर्वं विस्तरतो वद

দেবী বললেন—হে দেব! ইহা কে প্রতিষ্ঠা করিল? কেন ইহাকে ‘রতীশ্বর’ বলা হয়? ইহার দর্শনে কী কল্যাণ হয়? সবই বিস্তারে বলুন।

Verse 4

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि कथां पापप्रणाशिनीम् । रतिर्नामाभवत्साध्वी कामपत्नी यशस्विनी

ঈশ্বর বললেন—হে দেবী, শোন; আমি পাপনাশিনী কাহিনি বলছি। রতি নামে এক সাধ্বী ছিলেন, তিনি কামদেবের যশস্বিনী পত্নী।

Verse 5

दग्धे मनसिजे पूर्वं देवेन त्रिपुरारिणा । तदर्थाय तपस्तेपे तस्मिन्देशे रतिः किल

পূর্বে ত্রিপুরারিদেব (শিব) যখন মনসিজ (কামদেব)কে দগ্ধ করিলেন, তখন সেই উদ্দেশ্যে রতি সেই দেশেই তপস্যা করিলেন।

Verse 6

अंगुष्ठाग्रेण तिष्ठन्त्या यावद्युगचतुष्टयम् । आराधितो महादेवः शांतेन मनसा प्रिये

হে প্রিয়ে! তিনি অঙ্গুষ্ঠের অগ্রভাগে দাঁড়িয়ে চার যুগ পর্যন্ত শান্তচিত্তে মহাদেবের আরাধনা করিলেন।

Verse 7

कस्मिंश्चिदथ काले तु निर्भिद्य धरणीतलम् । तदग्रतः समुत्तस्थौ लिगं माहेश्वरं प्रिये

তারপর এক সময় ধরণীতল ভেদ করে তাঁর সম্মুখে মাহেশ্বর লিঙ্গ উদ্ভূত হয়ে উঠিল, হে প্রিয়ে।

Verse 8

एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी । आह्लादयंती सहसा तस्याश्चित्तं वरानने

ঠিক সেই মুহূর্তে এক অশরীরী বাণী উচ্চারিত হল; হে সুমুখী, তা হঠাৎই তার চিত্তকে আনন্দে ভরিয়ে দিল।

Verse 9

यस्मान्माहेश्वरं लिंगं त्वद्भक्त्या सहसोत्थितम् । पूजयेस्तन्महाभागे ततः कांतमवाप्स्यसि

তোমার ভক্তির প্রভাবে এই মাহেশ্বর লিঙ্গ সহসা উদ্ভূত হয়েছে, হে মহাভাগ্যে; এই লিঙ্গের পূজা করো, তবেই তুমি তোমার প্রিয়কে লাভ করবে।

Verse 10

एतच्छुत्वा तु सा साध्वी देवदूतस्य भाषितम् । तल्लिंगं पूजयामास स भक्त्या परमया युता

দেবদূতের এই শুভ বাক্য শুনে সেই সাধ্বী নারী পরম ভক্তিতে যুক্ত হয়ে সেই লিঙ্গের পূজা করল।

Verse 11

ततः कामः समुत्तस्थौ सुप्तोत्थित इव प्रिये । ततः प्रभृति तल्लिंगं कामेश्वरमिति श्रुतम्

তখন, হে প্রিয়ে, কামদেব যেন নিদ্রা থেকে জেগে উঠল—তেমনই পুনরায় উদিত হল। সেই সময় থেকে সেই লিঙ্গ ‘কামেশ্বর’ নামে প্রসিদ্ধ হল।

Verse 12

ततः सा कामदयिता वाक्यमेतदुवाच ह । प्रहृष्टा कामदेवाप्त्या पुरतः पुष्पधन्वनः

তখন কামের প্রিয়া এই বাক্য বলল; কামদেবকে ফিরে পেয়ে সে পরম হর্ষিত হল, আর পুষ্পধন্বা (কাম) তার সম্মুখে দাঁড়িয়ে ছিল।

Verse 13

पूजयिष्यंति ये चान्ये लिंगमेतत्समाहिताः । एवं ते वांछितां सिद्धिं भूयो यास्यंति सद्गतिम्

আরও যাঁরা একাগ্রচিত্তে এই লিঙ্গের পূজা করবেন, তাঁরা এভাবে অভীষ্ট সিদ্ধি লাভ করে পুনরায় সদ্গতি প্রাপ্ত হবেন।

Verse 14

मनोऽभीष्टं तथा सर्वं यद्यपि स्यात्सदुर्ल्लभम् । तत्प्राप्स्यंति न संदेहो लिंगस्यास्य प्रसादतः

হৃদয়ের যা কিছু অভীষ্ট—যদিও তা অতি দুর্লভ হয়—এই লিঙ্গের প্রসাদে নিঃসন্দেহে তা লাভ হবে।

Verse 15

एवमुक्त्वा गता साध्वी रतिः कामेन संयुता । स्वस्थाने पूर्णकामा सा प्रहृष्टेनांतरात्मना

এভাবে বলে সাধ্বী রতি কামের সঙ্গে মিলিত হয়ে প্রস্থান করলেন। নিজ আবাসে পৌঁছে তিনি পূর্ণকামা হলেন, অন্তরাত্মা আনন্দে উল্লসিত হল।

Verse 16

एनं चैत्रत्रयोदश्यां शुक्लायां यः समर्चति । सकामवद्भवेन्नृणां श्रुतं सौभाग्यदायकम्

চৈত্র মাসের শুক্ল ত্রয়োদশীতে যে তাঁকে যথাবিধি পূজা করে, সে মানুষের মধ্যে কামনাপূর্ণ হয়; এটি সৌভাগ্যদায়ক বলে শ্রুত।

Verse 96

हृति श्रीस्कांदेमहापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य एकादशरुद्रमाहात्म्ये कामेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम षण्णवतितमोऽध्यायः

এইভাবে শ্রী স্কন্দমহাপুরাণের একাশি সহস্র শ্লোকসম্বলিত সংহিতার সপ্তম প্রভাসখণ্ডে, প্রথম প্রভাসক্ষেত্রমাহাত্ম্যের অন্তর্গত একাদশরুদ্র-মাহাত্ম্যে ‘কামেশ্বর-মাহাত্ম্যবর্ণন’ নামক ছিয়ানব্বইতম অধ্যায় সমাপ্ত।