Adhyaya 150

Verse 1

सूत उवाच । शुक्रस्तस्य वचः श्रुत्वा चित्ते कृत्वा दयां ततः । हाटकेश्वरजं क्षेत्रं गत्वा सिद्धिप्रदायकम्

সূত বললেন—তার কথা শুনে শুক্র হৃদয়ে দয়া ধারণ করে, তারপর সিদ্ধিদায়ক হাটকেশ্বরের পবিত্র ক্ষেত্রে গেলেন।

Verse 2

चकार विधिवद्धोमं स्वमांसेन हुताशने । मंत्रैराथर्वणै रौद्रैः कुण्डं कृत्वा त्रिकोणकम्

সেখানে তিনি বিধিপূর্বক হোম করলেন, নিজেরই মাংস দিয়ে প্রজ্বলিত অগ্নিতে আহুতি দিলেন; এবং রৌদ্র অথর্বণ মন্ত্রে ত্রিকোণ কুণ্ড নির্মাণ করলেন।

Verse 3

एवं संजुह्वतस्तस्य तेन वै विधिना तदा । यथा रुद्रेण संतुष्टा देवी केलीश्वरी तदा

তিনি যখন সেই একই বিধিতে অবিরত আহুতি দিচ্ছিলেন, তখন দেবী কেলীশ্বরী প্রসন্ন হলেন—যেমন একদা রুদ্রের দ্বারা তুষ্ট হয়েছিলেন।

Verse 4

तं प्रोवाच समेत्याशु शुक्रं दैत्यपुरोहितम् । मा त्वं भार्गवशार्दूल कुरु मांसपरिक्षयम्

দেবী দ্রুত কাছে এসে দৈত্যদের পুরোহিত শুক্রকে বললেন—“হে ভার্গব-শার্দূল, নিজের মাংসের ক্ষয় ঘটিও না।”

Verse 5

भाविताऽहं त्रिनेत्रेण तत्किं ब्रूहि करोमि ते

“ত্রিনেত্রধারী প্রভুর দ্বারা আমি শক্তিপ্রাপ্ত; অতএব বলো—তোমার জন্য আমি কী করব?”

Verse 6

शुक्र उवाच । यथा रुद्रस्य साहाय्यं त्वयात्र विहितं शुभे । अंधकस्याऽपि कर्तव्यं तथैवैष वरो मम

শুক্র বললেন—“হে শুভে, যেমন তুমি এখানে রুদ্রকে সহায়তা করেছিলে, তেমনই অন্ধকের জন্যও করতে হবে; এটাই আমার বর।”

Verse 7

ये केचिद्दानवा युद्धे भक्षिताश्च विनाशिताः । अस्य सैन्यस्य ते सर्वे पुनर्जीवंतु सत्वरम्

এই সেনার যে যে দানব যুদ্ধে ভক্ষিত বা বিনষ্ট হয়েছে, তারা সকলেই অতি শীঘ্র পুনর্জীবিত হোক।

Verse 8

देव्युवाच । जीवयिष्यामि तान्सर्वान्दानवान्निहतान्रणे । नवसंभक्षितान्विप्र प्रविष्टान्योगिनीमुखे

দেবী বললেন—হে বিপ্র! রণে নিহিত সেই সকল দানবকে আমি পুনর্জীবিত করব; এমনকি সদ্য ভক্ষিত, যোগিনীর মুখে প্রবিষ্টদেরও।

Verse 9

एवमुक्त्वा ददौ तस्मै सा देवी हर्षितानना । नाम्नाऽमृतवतीं विद्यां यया जीवंति ते मृताः

এভাবে বলে আনন্দোজ্জ্বল মুখের সেই দেবী তাঁকে ‘অমৃতবতী’ নামক বিদ্যা দান করলেন, যার দ্বারা মৃতেরাও পুনর্জীবিত হয়।

Verse 10

ततः शुक्रः प्रहृष्टात्मा गत्वांधकमुवाच ह । सिद्धा केलीश्वरी देवी यथा शम्भोस्तथा मम

তখন প্রহৃষ্টচিত্ত শুক্র অন্ধকের কাছে গিয়ে বললেন—‘কেলীশ্বরী দেবী সিদ্ধা ও অব্যর্থ; যেমন তিনি শম্ভুর, তেমনই আমারও।’

Verse 11

तया दत्ता शुभा विद्या मम दैत्या मृताश्च ये । तान्सर्वांस्तत्प्रभावेन योजयिष्यामि जीविते

তাঁর দত্ত শুভ বিদ্যার প্রভাবে, আমার যে দৈত্যরা মৃত হয়েছে, তাদের সকলকে আমি পুনরায় জীবনে স্থাপন করব।

Verse 12

त्वयाऽस्याः सततं भक्तिः कार्या दानव सत्तम । अष्टम्यां च विशेषेण चतुर्दश्यां च सर्वदा

হে দানবশ্রেষ্ঠ, তোমাকে তাঁর প্রতি সর্বদা অবিচল ভক্তি রাখতে হবে—বিশেষত অষ্টমী ও চতুর্দশীতে, সর্বক্ষণ।

Verse 13

एषा सा परमा शक्तिर्यया व्याप्तमिदं जगत् । केवलं भक्तिसाध्या सा न दण्डेन कथंचन

ইনিই সেই পরম শক্তি, যাঁর দ্বারা সমগ্র জগৎ পরিব্যাপ্ত। তিনি কেবল ভক্তিতেই প্রাপ্য, দণ্ড বা বলপ্রয়োগে কখনও নয়।

Verse 14

एवमुक्तस्तु शुक्रेण स तदा दानवाधिपः । तां देवीं पूजयामास भावभक्तिसमन्वितः

শুক্রের উপদেশ শুনে দানবাধিপতি তখন অন্তরভক্তিতে পরিপূর্ণ হয়ে সেই দেবীর পূজা করল।

Verse 15

स्तुत्वा च विविधैः स्तोत्रैस्ततः प्रोवाच सादरम् । तथान्या मातरः सर्वा यथाज्येष्ठं यथाक्रमम्

বহুবিধ স্তোত্রে স্তব করে সে পরে সাদরে কথা বলল; তদ্রূপ অন্যান্য সকল মাতৃদেবীকেও জ্যেষ্ঠতার ও ক্রমের অনুসারে সম্বোধন করল।

Verse 16

अज्ञानाद्यन्मया देवि कृतः कोपस्तवोपरि । मर्षणीयस्तथा सोऽद्य दीनस्य प्रणतस्य च

হে দেবী, অজ্ঞতাবশত তোমার প্রতি যে ক্রোধ আমি করেছি, তা আজ ক্ষমা করো; আমি দীন, শরণাগত হয়ে প্রণাম জানাই।

Verse 17

श्रीदेव्युवाच । परितुष्टाऽस्मि ते वत्स प्रभावाद्भार्गवस्य च । वरं वरय तस्मात्त्वं न वृथा दर्शनं मम

শ্রীদেবী বললেন—বৎস, তোমার এবং ভার্গব (শুক্র)-এর প্রভাবে আমি সন্তুষ্ট। অতএব বর প্রার্থনা কর; আমার এই দর্শন তোমার জন্য বৃথা হবে না।

Verse 18

अन्धक उवाच । अनेनैव तु रूपेण ये त्वां ध्यायंति देहिनः । पूजयंति च सद्भक्त्या संस्थाप्य प्रतिमां तव । तेषां सिद्धिः प्रदातव्या त्वया हृदयवांछिता

অন্ধক বলল—যে দেহধারীরা এই রূপেই তোমাকে ধ্যান করে এবং তোমার প্রতিমা প্রতিষ্ঠা করে সদ্ভক্তিতে পূজা করে, তাদের হৃদয়কাম্য সিদ্ধি তুমি অবশ্যই দেবে।

Verse 19

देव्युवाच । यो मामनेन रूपेण स्थापयिष्यति मानवः । तस्य मोक्षं प्रदास्यामि पापस्यापि न संशयः

দেবী বললেন—যে মানুষ আমাকে এই রূপেই প্রতিষ্ঠা করবে, তাকে আমি মোক্ষ দান করব; পাপী হলেও এতে সন্দেহ নেই।

Verse 20

योऽष्टम्यां च चतुर्दश्यां मम पूजां करिष्यति । तस्मै स्वर्गं प्रदास्यामि पापस्यापि दनूत्तम

হে দানবশ্রেষ্ঠ, যে অষ্টমী ও চতুর্দশীতে আমার পূজা করবে, তাকে আমি স্বর্গ দান করব; পাপী হলেও।

Verse 21

केवलं दर्शनं यश्च ध्यानं वा मे करिष्यति । तस्य राज्यं प्रदास्यामि भोगान्मानुषसंभवान्

আর যে কেবল আমার দর্শন করবে বা আমার ধ্যান করবে, তাকে আমি রাজ্য এবং মানবলোকে প্রাপ্য ভোগ দান করব।

Verse 22

एवमुक्त्वाऽथ सा देवी ततश्चादर्शनं गता । तैश्च मातृगणैः सार्धं पश्यतस्तस्य तत्क्षणात्

এই কথা বলে দেবী মাতৃগণের সহিত সেই মুহূর্তেই, তার চোখের সামনেই, অন্তর্ধান করে অদৃশ্য হয়ে গেলেন।

Verse 23

शक्रोऽपि दानवान्सर्वांस्तया संसिद्धया ततः । मृतान्संजीवयामास दैतेयान्नवभक्षितान्

তখন শক্র (ইন্দ্র)ও সেই সিদ্ধ শক্তির দ্বারা, নিহত সকল দানবকে—নবভক্ষিত দৈত্যদেরও—পুনর্জীবিত করলেন।

Verse 24

तैः समेत्य स दैत्येन्द्रः प्रहृष्टेनांतरात्मना । तां पुरीं प्राप्य शक्रस्य राज्यं चक्रे दिवानिशम्

তাদের সঙ্গে মিলিত হয়ে সেই দৈত্যেন্দ্র অন্তরে পরম আনন্দিত হলেন; সেই নগরীতে পৌঁছে তিনি শক্রের রাজ্য দিনরাত অধিকার করলেন।

Verse 25

तां देवीं ध्यायमानस्तु पूजयानो दिवानिशम् । अष्टम्यां च चतुर्दश्यां विशेषेण महाबलः

সেই মহাবলী দেবীকে ধ্যান করে দিনরাত পূজা করত; বিশেষ করে অষ্টমী ও চতুর্দশীতে।

Verse 26

अथ तस्याः प्रभावं तं ज्ञात्वा व्याससमुद्भवः । स्थानेऽत्र स्थापयामास संसिद्धिं प परां गतः

তারপর ব্যাসসমুদ্ভব সেই দেবীর প্রভাব-মহিমা জেনে, এই স্থানেই (উপাসনা/প্রতিষ্ঠা) স্থাপন করলেন এবং পরম সিদ্ধি লাভ করলেন।

Verse 27

सूत उवाच एवं केलीश्वर देवी संजाता परमेश्वरी । तस्मात्स्थाप्या च पूज्या च ध्येया चैव विशेषतः

সূত বললেন—এইভাবে কেলীশ্বরী দেবী পরমেশ্বরী রূপে প্রকাশিত হলেন। অতএব তাঁকে প্রতিষ্ঠা, পূজা এবং বিশেষত ধ্যান করা উচিত।

Verse 28

एवं देव्या नरो यश्च पठते वा शृणोति वा । वाच्यमानं स मुच्येत व्यसनेन गरीयसा

এভাবে দেবীর এই মাহাত্ম্য যে কেউ পাঠ করে বা পাঠ হতে শুনে, সে অতি গুরুতর বিপদ থেকেও মুক্ত হয়।

Verse 29

भ्रष्टराज्योऽथवा राजा यः शृणोत्यष्टमीदिने । स राज्यं लभते भूयो निखिलं हतकंटकम्

রাজ্যচ্যুত রাজাও যদি অষ্টমীর দিনে এটি শোনে, তবে সে পুনরায় সম্পূর্ণভাবে কণ্টকমুক্ত (বিঘ্নমুক্ত) রাজ্য লাভ করে।

Verse 30

युद्धकाले च संप्राप्ते यश्चैतच्छृणुयान्नरः । स हत्वा शत्रुसंघातं विजयं च समाप्नुयात्

যুদ্ধের সময় উপস্থিত হলে যে ব্যক্তি এটি শোনে, সে শত্রুসংঘকে পরাস্ত করে বিজয় লাভ করে।