Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 50
Devanagari script
कैषा पद्मपलाशाक्षी पीनोन्नतपयोधरा । कृशोदरी बृहच्छ्रोणी नवपल्लवकोमला
Transliteration
kaiṣā padmapalāśākṣī pīnonnatapayodharā | kṛśodarī bṛhacchroṇī navapallavakomalā
Translation
“এ কে—পদ্মপত্র-নয়না, পূর্ণ ও উন্নত স্তনযুগলা, ক্ষীণকটি, প্রশস্ত নিতম্বা, নবপল্লবের মতো কোমল?”
Word by Word
काwho?
का:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रश्नवाचक सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
एषाthis (woman)
एषा:
Karta (Subject apposition/कर्ता-समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
पद्मपलाशाक्षीshe whose eyes are like lotus-petals
पद्मपलाशाक्षी:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootpadma (प्रातिपदिक) + palāśa (प्रातिपदिक) + akṣī (प्रातिपदिक)
Formसमास: बहुव्रीहि (पद्मपलाशवत् अक्षिणी यस्याः सा); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम् (एषा)
पीनोन्नतपयोधराshe with full, high breasts
पीनोन्नतपयोधरा:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootpīna (प्रातिपदिक) + unnata (प्रातिपदिक) + payodhara (प्रातिपदिक)
Formसमास: बहुव्रीहि (पीनोन्नतौ पयोधरौ यस्याः सा); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम् (एषा)
कृशोदरीslim-waisted
कृशोदरी:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootkṛśa (प्रातिपदिक) + udarī (प्रातिपदिक)
Formसमास: बहुव्रीहि (कृशम् उदरं यस्याः सा); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम् (एषा)
बृहच्छ्रोणीbroad-hipped
बृहच्छ्रोणी:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootbṛhat (प्रातिपदिक) + śroṇī (प्रातिपदिक)
Formसमास: बहुव्रीहि (बृहती श्रोणी यस्याः सा); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम् (एषा)
नवपल्लवकोमलाtender like new sprouts
नवपल्लवकोमला:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootnava (प्रातिपदिक) + pallava (प्रातिपदिक) + komalā (प्रातिपदिक)
Formसमास: बहुव्रीहि (नवपल्लववत् कोमला या); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम् (एषा)
Speaker
Brāhmaṇa youth (dvijātmajaḥ) — inferred from narrative flow
Visual Art Cues
Scene: A vivid portrait of the woman: lotus-leaf eyes, youthful softness, full breasts, slender waist, broad hips—presented as an almost supernatural ideal of beauty; the youth’s gaze is caught in involuntary appraisal.
FAQs
Attraction begins with sense-perception; recognizing it is the first step toward self-mastery.
No tīrtha is mentioned; the verse is a poetic description within a story.
None.