Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 3

तत्रोपस्पृश्य सलिलं विनीय च पथिश्रमम् । सुस्निग्धशीतलच्छायं न्यग्रोधं समुपाश्रयम्

tatropaspṛśya salilaṃ vinīya ca pathiśramam | susnigdhaśītalacchāyaṃ nyagrodhaṃ samupāśrayam

সেখানে জলে স্পর্শ করে স্নান করলাম এবং পথের ক্লান্তি দূর করলাম। তারপর স্নিগ্ধ ও শীতল ছায়াযুক্ত এক বটবৃক্ষের তলে আশ্রয় নিলাম।

tatrathere
tatra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
upaspṛśyahaving rinsed/touched (water)
upaspṛśya:
Kriya-visheṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootupa-spṛś (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), अव्यय; 'having touched/washed (ritually)'
salilamwater
salilam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsalila (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
vinīyahaving removed
vinīya:
Kriya-visheṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootvi-nī (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), अव्यय; 'having removed/relieved'
caand
ca:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
pathi-śramamfatigue from the journey
pathi-śramam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootpathin (प्रातिपदिक) + śrama (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (पथस्य श्रमः), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
su-snigdha-śītala-chāyamhaving very pleasant, cool shade
su-snigdha-śītala-chāyam:
Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu (उपसर्ग/अव्यय) + snigdha (प्रातिपदिक) + śītala (प्रातिपदिक) + chāyā (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-कर्मधारय (सु-स्निग्धा शीतला छाया यस्य), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; qualifies nyagrodham
nyagrodhama banyan tree
nyagrodham:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootnyagrodha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
samupāśrayamI took refuge in; I approached
samupāśrayam:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-upa-ā-śri (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/imperfect), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; 'I resorted to'

Gautama

Tirtha: Vimala-saras (contextual)

Type: kund

Listener: The King

Scene: After bathing, Gautama sits beneath a broad banyan with dense, cool shade beside the lake, his travel weariness dissolving into quiet composure.

G
Gautama
S
Saraḥ (lake)
N
Nyagrodha (banyan)

FAQs

Purity is enacted through simple dharmic acts—snāna and mindful rest—within a sanctified natural setting.

A pure lake (saraḥ) encountered after departing Gokarṇa; the larger chapter remains within Gokarṇa Māhātmya narration.

Upaspṛśya salilaṃ—ritual contact/bathing in water (snāna) as a purificatory act.