Shukla Yajur Veda — Adhyaya 7, Mantra 11
Rishi: Traditionally connected with Soma-yāga mantra-cycles transmitted in the Vājasaneyin school (often left unspecified for individual graha-formulae).
Devata: Aśvinau
Chandas: Mixed/ritual prose with ṛc-fragment; functional graha-formula (not strictly metrical throughout).
Samhita Patha (Devanagari)
या वां॒ कशा॒ मधु॑म॒त्यश्वि॑ना सू॒नृता॑वती । तया॑ य॒ज्ञं मि॑मिक्षतम् । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽस्य॒श्विभ्यां॑ त्वै॒ष ते॒ योनि॒र्माध्वी॑भ्यां त्वा
Transliteration
yā vā́ṃ kaśā́ mádhumatyaśvinā sūnṛ́tāvatī | táyā yajñáṃ mimikṣatam | upayā́magṛhīto’sy aśvíbhyāṃ tvā́ eṣá te yónir mā́dhvībhyāṃ tvā́
Translation
হে অশ্বিনদ্বয়! তোমাদের যে মধুময় কশা (লাগাম), যা সুনৃতা (মধুর-সত্য বাক্য)সমৃদ্ধ—তাই দিয়ে তোমরা যজ্ঞকে সিঞ্চিত ও বলবান করো। উপয়াম দ্বারা গৃহীত তুমি; অশ্বিনদের জন্য আমি তোমাকে গ্রহণ করি। এটাই তোমার যোনি (আধার); মাধ্বী (মধুর) দ্রব্য দ্বারা আমি তোমাকে স্থাপন করি।
Padapatha (Word Analysis)
या । वाम् । कशा । मधुमती । अश्विना । सूनृतावती । तया । यज्ञम् । मिमिक्षतम् । उपयामगृहीतः । असि । अश्विभ्याम् । त्वा । एषः । ते । योनिः । माध्वीभ्याम् । त्वा ।
Word by Word
याwhich (fem.)
या:
विशेष्य-निर्देश (कर्तृपदस्य विशेषणम्)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाम्of you two / you two
वाम्:
सम्बन्ध/सम्प्रदान (अश्विनोः प्रति)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कशाwhip, lash
कशा:
कर्तृ (यज्ञं मिमिक्षतम् इत्यत्र साधन-कर्तृभावेन) / विषय
TypeNoun
Rootकशा (प्रातिपदिक)
मधुमतीhoney-sweet, honeyed
मधुमती:
विशेषण
TypeAdjective
Rootमधुमत् (प्रातिपदिक)
अश्विनाO Aśvins (you two)
अश्विना:
सम्बोधन (युगलदेवतासम्बोधनम्)
TypeNoun (dual deity name)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
सूनृतावतीpossessed of good/true speech
सूनृतावती:
विशेषण
TypeAdjective
Rootसूनृता + वत् (प्रातिपदिक)
तयाwith that (by means of it)
तया:
करण
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यज्ञम्the sacrifice
यज्ञम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
मिमिक्षतम्you two have sprinkled/strengthened (made thrive)
मिमिक्षतम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootमिह्/मिक्ष् (धातु; वैदिक ‘मिमिक्ष’ = सिञ्च्/मिश्र्/समृद्ध्-भावे)
उपयामगृहीतःtaken with the upayāma-formula (ritually received)
उपयामगृहीतः:
विशेषण (अस्य इत्यस्य सम्बन्धि)
TypeParticiple (ritual technical) / Adjective
Rootउपयाम-गृहीत (कृदन्त; √ग्रह् + क्त)
अस्यof this
अस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अश्विभ्याम्to the Aśvins (to you two)
अश्विभ्याम्:
सम्प्रदान
TypeNoun (dual deity name)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एषःthis
एषः:
कर्तृ/निर्देशक
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेyour
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
योनिःwomb, source, seat
योनिः:
कर्तृ/आधार-निर्देश
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
माध्वीभ्याम्with the two honeyed (offerings/mixtures)
माध्वीभ्याम्:
करण
TypeNoun/Adjective (instrumental dual)
Rootमाध्वी (प्रातिपदिक; ‘मधु’सम्बन्धि)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
Aśvinau (the Aśvins)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes