Shukla Yajur Veda — Adhyaya 33, Mantra 79
Rishi: To be fixed by RV concordance
Devata: Indra (Maghavan)
Chandas: To be fixed by RV source identification
Samhita Patha (Devanagari)
अनु॑त्त॒मा ते॑ मघव॒न्नकि॒र्नु न त्वावाँ॑२ अस्ति दे॒वता॒ विदा॑नः । न जाय॑मानो॒ नश॑ते॒ न जा॒तो यानि॑ करि॒ष्या कृ॑णु॒हि प्र॑वृद्ध
Transliteration
anuttamā́ te maghavann ákīr nú ná tvā-vā́m̐² asti devátā vidā́naḥ | ná jā́yamāno náśate ná jā́to yā́ni kariṣyā́ kṛṇú hí prá-vṛddha
Translation
হে মঘবন্ (ইন্দ্র)! তোমার মহিমা অতুলনীয়; যিনি জানেন, তাঁর কাছে দেবতাদের মধ্যেও তোমার সমান কেউ নেই। না জন্মগ্রহণকারী, না জন্মগ্রহণ করেছে এমন কেউ—কেউই তোমাকে লাভ করতে পারে না। হে শক্তিতে সম্পূর্ণ প্রবৃদ্ধ! তুমি যা করতে উদ্যত, তাই তুমি নিশ্চয়ই কর।
Padapatha (Word Analysis)
अनुत्तमा । ते । मघवन् । न किः । नु । न । त्वा-वाँ । अस्ति । देवता । विदानः । न । जायमानः । नशते । न । जातः । यानि । करिष्याः । कृणु । हि । प्रवृद्ध ।
Word by Word
अनुत्तमाunsurpassed, highest
अनुत्तमा:
विशेषण (कर्तृ/विषय-निर्देश)
TypeAdjective
Rootअनुत्तम (प्रातिपदिक; अन्-उत्तम) अथवा अनुत्तम (उत्तम-तुल्याधिक-भाव)
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मघवन्O Maghavan (bountiful one, Indra)
मघवन्:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative epithet)
Rootमघवन् (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषणम्)
नnot
न:
(क्रियाया निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन
किःwho (anyone)
किः:
कर्तृ (नास्ति-इत्यस्य)
TypePronoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नुindeed / now
नु:
(भाव-प्रबलन)
TypeIndeclinable
Rootनु
नnot
न:
(क्रियाया निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन
त्वावान्one like you
त्वावान्:
कर्तृ/विषय (अस्ति-इत्यस्य)
TypeAdjective (pronominal)
Rootत्वावत् (प्रातिपदिक; ‘त्वद्’-सम्बद्ध-तुल्य)
अस्तिexists
अस्ति:
(अस्तित्व-क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
देवताa deity
देवता:
कर्तृ/विषय (अस्ति-इत्यस्य)
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
विदानःknowing, wise
विदानः:
विशेषण (देवता/त्वावान्-सम्बद्ध)
TypeParticiple
Rootविद् (धातु) + आन (कृदन्त-प्रत्यय; ‘विदान’)
नnot
न:
(क्रियाया निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन
जायमानःbeing born
जायमानः:
कर्तृ (नशते-इत्यस्य)
TypeParticiple
Rootजन् (धातु) + शानच् (कृदन्त; वर्तमान कृदन्त)
नशतेperishes / is destroyed
नशते:
क्रिया
TypeVerb
Rootनश् (धातु)
नnot
न:
(क्रियाया निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन
जातःborn / having been born
जातः:
कर्तृ (नशते-इत्यस्य; द्वितीयः विकल्पः)
TypeParticiple
Rootजन् (धातु) + क्त (कृदन्त; भूतकर्मणि)
यानिwhatever (things)
यानि:
कर्म (करिष्याः-इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
करिष्याःyou will do
करिष्याः:
क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
कृणुdo!
कृणु:
क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
हिindeed / for
हि:
(सम्बन्ध/प्रबलन)
TypeIndeclinable
Rootहि
प्रवृद्धO greatly grown / mighty one
प्रवृद्ध:
सम्बोधन
TypeParticiple (used as vocative/epithet)
Rootवृध् (धातु) + प्र + क्त (कृदन्त; ‘प्रवृद्ध’)
Entities Mentioned
I
Indra (Maghavan)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes