Shukla Yajur Veda — Adhyaya 24, Mantra 23
Rishi: Yājñavalkya (school attribution for the Vājasaneyin corpus; individual r̥ṣi not specified in the mantra)
Devata: Agni; Vanaspati; Agni-Soma; Aśvins; Mitra-Varuṇa
Chandas: Yajus (prose formula)
Samhita Patha (Devanagari)
अ॒ग्नये॑ कु॒टरू॒नाल॑भते॒ वन॒स्पति॑भ्य॒ उलू॑कान॒ग्नीषोमा॑भ्यां॒ चाषा॑न॒श्विभ्यां॑ म॒यूरा॑न्मि॒त्रावरु॑णाभ्यां क॒पोता॑न्
Transliteration
agnáye kuṭarū́n ā́labhate vanaspátibhya ulū́kān agnī́ṣomābhyāṃ cā́ṣān aśvíbhyāṃ mayū́rān mitrā́varuṇābhyāṃ kapótān
Translation
অগ্নির জন্য সে কুটরূ-প্রাণীদের গ্রহণ করে; বনস্পতিদের (বনের অধিপতিদের) জন্য উলূক (পেঁচা); অগ্নি ও সোমের জন্য চাষা-পক্ষী; অশ্বিনদের জন্য ময়ূর; এবং মিত্র-বরুণের জন্য কপোত (কবুতর) গ্রহণ করে।
Padapatha (Word Analysis)
अ॒ग्नये॑ । कु॒टरू॒न् । आ-ल॑भते । वन॒स्पति॑भ्यः । उलू॑कान् । अ॒ग्नीषोमा॑भ्याम् । चाषा॑न् । अ॒श्विभ्यां॑ । म॒यूरा॑न् । मि॒त्रावरु॑णाभ्याम् । क॒पोता॑न्
Word by Word
अग्नयेto Agni
अग्नये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
कुटरून्(he offers) kutaṛu-birds (a kind of bird)
कुटरून्:
कर्म
TypeNoun
Rootकुटरु- (प्रातिपदिक)
आलभतेhe takes/sets apart (for offering), he offers
आलभते:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु) उपसर्ग: आ-
वनस्पतिभ्यःto the वनस्पतिस (lords of the forest/trees)
वनस्पतिभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootवनस्पति- (प्रातिपदिक)
उलूकान्owls
उलूकान्:
कर्म
TypeNoun
Rootउलूक- (प्रातिपदिक)
अग्नीषोमाभ्याम्to Agni-and-Soma
अग्नीषोमाभ्याम्:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअग्नीषोम- (द्वन्द्व-प्रातिपदिक: अग्नि+सोम)
चand
च:
(समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच
चाषान्(he offers) चाष-birds (a kind of bird)
चाषान्:
कर्म
TypeNoun
Rootचाष- (प्रातिपदिक)
अश्विभ्याम्to the Aśvins
अश्विभ्याम्:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअश्विन्- (प्रातिपदिक)
मयूरान्peacocks
मयूरान्:
कर्म
TypeNoun
Rootमयूर- (प्रातिपदिक)
मित्रावरुणाभ्याम्to Mitra-and-Varuṇa
मित्रावरुणाभ्याम्:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमित्रावरुण- (द्वन्द्व-प्रातिपदिक: मित्र+वरुण)
कपोतान्pigeons/doves
कपोतान्:
कर्म
TypeNoun
Rootकपोत- (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
AgniV
Vanaspati (Lords of the Forest)A
Agni–SomaA
AśvinsM
Mitra–VaruṇaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes