Mantra 12
Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Chandāṃsi (Gāyatrī, Triṣṭubh, Jagatī, Anuṣṭubh, Uṣṇih)
Chandas: Yajus (prose formula referencing metres)
Samhita Patha (Devanagari)
त्र्यव॑यो गाय॒त्र्यै पञ्चा॑वयस्त्रि॒ष्टुभे॑ दित्य॒वाहो॒ जग॑त्यै त्रिव॒त्सा अ॑नु॒ष्टुभे॑ तुर्य॒वाह॑ उ॒ष्णिहे॑
Transliteration
tryávayo gāyátryai pañcā́vayas triṣṭúbhe dityavā́ho jágatyai trivatsā́ anuṣṭúbhe turyavā́ha uṣṇíhe
Translation
গায়ত্রী-ছন্দের জন্য ত্র্যবয় (ত্রি-অংশ/ত্রি-আয়ু-যুক্ত) (পশু); ত্রিষ্টুভের জন্য পঞ্চাবয় (পঞ্চ-অংশ/পঞ্চ-আয়ু-যুক্ত); জগতীর জন্য ‘দিত্যবাহ’ (দিন-বাহক); অনুষ্টুভের জন্য ত্রিবৎস (তিন-বৎসরীয়); উষ্ণিহ্-এর জন্য ‘তুর্যবাহ’ (চতুর্থ-বাহক)।
Padapatha (Word Analysis)
त्रि-अव॑यः । गाय॒त्र्यै । पञ्च-अ॑वयः । त्रि॒ष्टुभे॑ । दित्य॒वाहः॑ । जग॑त्यै । त्रि-व॒त्साः । अ॒नु॒ष्टुभे॑ । तुर्य॒वाहः॑ । उ॒ष्णिहे॑
Word by Word
त्र्यवयःthree-membered / having three parts
त्र्यवयः:
Kartā
TypeAdjective
Rootत्रि-अवय (प्रातिपदिक: त्र्यवय) अथवा त्रि + अवय
गायत्र्यैfor the Gāyatrī (metre)
गायत्र्यै:
Sampradāna
TypeNoun
Rootगायत्री (प्रातिपदिक)
पञ्चावयःfive-membered / having five parts
पञ्चावयः:
Kartā
TypeAdjective
Rootपञ्च-अवय (प्रातिपदिक: पञ्चावय)
त्रिष्टुभेfor the Triṣṭubh (metre)
त्रिष्टुभे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootत्रिष्टुभ् (प्रातिपदिक)
दित्यवाहःDiti-bearing / carrying (the) Diti (name/epithet)
दित्यवाहः:
Kartā
TypeAdjective
Rootदिति-वाह (प्रातिपदिक: दित्यवाह)
जगत्यैfor the Jagatī (metre)
जगत्यै:
Sampradāna
TypeNoun
Rootजगती (प्रातिपदिक)
त्रिवत्साःhaving three calves / three-yearlings
त्रिवत्साः:
Kartā
TypeAdjective
Rootत्रि-वत्स (प्रातिपदिक: त्रिवत्स)
अनुष्टुभेfor the Anuṣṭubh (metre)
अनुष्टुभे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootअनुष्टुभ् (प्रातिपदिक)
तुर्यवाहःfourth-bearing / carrying the fourth
तुर्यवाहः:
Kartā
TypeAdjective
Rootतुर्य-वाह (प्रातिपदिक: तुर्यवाह)
उष्णिहेfor the Uṣṇih (metre)
उष्णिहे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootउष्णिह् (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
G
Gāyatrī (Chandas)T
Triṣṭubh (Chandas)J
Jagatī (Chandas)A
Anuṣṭubh (Chandas)U
Uṣṇih (Chandas)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes