Shukla Yajur Veda — Adhyaya 20, Mantra 78
Rishi: RV-derived; Śukla-Yajurveda transmission under Yājñavalkya lineage.
Devata: Agni (vedhas, somapṛṣṭha).
Chandas: Likely Jagatī/extended RV metre (longer pādas), to be confirmed by metrical counting.
Samhita Patha (Devanagari)
यस्मि॒न्नश्वा॑स ऋष॒भास॑ उ॒क्षणो॑ व॒शा मे॒षा अ॑वसृ॒ष्टास॒ आहु॑ताः । की॒ला॒ल॒पे सोम॑पृष्ठाय वे॒धसे॑ हृ॒दा म॒तिं ज॑नय॒ चारु॑म॒ग्नये॑
Transliteration
yásminn áśvāsa ṛṣabhā́sa ukṣáṇo vaśā́ meṣā́ avasṛṣṭā́sa ā́hutāḥ | kīlālápe sómapṛṣṭhāya vedháse hṛdā́ matíṃ janaya cā́rum agnáye
Translation
যেখানে অশ্ব, ঋষভ (বৃষ), উক্ষণ, বশা-গাভী ও মেষ—মুক্ত করে—আহুতি রূপে নিবেদিত হয়; সেই কীলাল-মিশ্রণে, সোম-পৃষ্ঠ (সোম-সমর্থ) ও বেধস্ (বিধাতা/জ্ঞ) অগ্নির উদ্দেশে—তুমি হৃদয় থেকে মনে সুন্দর সংকল্প জন্ম দাও।
Padapatha (Word Analysis)
यस्मिन् । अश्वासः । ऋषभासः । उक्षणः । वशाः । मेषाः । अवसृष्टासः । आहुताः । कीलालपे । सोमपृष्ठाय । वेधसे । हृदा । मतिम् । जनय । चारुम् । अग्नये
Word by Word
यस्मिन्in which
यस्मिन्:
अधिकारण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अश्वासःhorses
अश्वासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
ऋषभासःbulls (stud-bulls)
ऋषभासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootऋषभ (प्रातिपदिक)
उक्षणःoxen
उक्षणः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootउक्षन् (प्रातिपदिक)
वशाःcows (vashā-cows)
वशाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवशा (प्रातिपदिक)
मेषाःrams
मेषाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमेष (प्रातिपदिक)
अवसृष्टासःlet loose / released
अवसृष्टासः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective/Participle
Rootअव-√सृज् (सृज्) → अवसृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
आहुताःoffered (as oblations)
आहुताः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective/Participle
Rootआ-√हु (हु) → आहुत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
कीलालपेin the Kīlālapa (name of a place/region)
कीलालपे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootकीलालप (प्रातिपदिक)
सोमपृष्ठायto Soma-pṛṣṭha (Soma-backed/associated)
सोमपृष्ठाय:
सम्प्रदान
TypeNoun/Adjective
Rootसोमपृष्ठ (प्रातिपदिक; समास)
वेधसेto the Ordainer / Wise one
वेधसे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootवेधस् (प्रातिपदिक)
हृदाwith the heart
हृदा:
करण
TypeNoun
Rootहृद् (प्रातिपदिक)
मतिम्thought / intention
मतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक)
जनयgenerate / produce
जनय:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (जन) (धातु)
चारुम्beautiful / pleasing
चारुम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootचारु (प्रातिपदिक)
अग्नयेfor Agni
अग्नये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
AgniS
SomaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes