Previous Mantra

Mantra 31

Rishi: Yājñavalkya-tradition (general Śukla-Yajurveda attribution).
Devata: Soma; Prajāpati Parameṣṭhin; Indra (as integrating sovereignty in the closing phrase).
Chandas: Enumerative prose/nigada style; not a single fixed metrical chandas.

नव॑विᳪशत्याऽस्तुवत॒ वन॒स्पत॑योऽसृज्यन्त॒ सोमोऽधि॑पतिरासी॒देक॑त्रिᳪशताऽस्तुवत प्र॒जा अ॑सृज्यन्त॒ यवा॒श्चाय॑वा॒श्चाधि॑पतय आसँ॒त्रय॑स्त्रिᳪशताऽस्तुवत भू॒तान्य॑शाम्यन् प्र॒जाप॑तिः परमे॒ष्ठ्यधि॑पतिरासील्लो॒कं ता इन्द्र॑म्

návaviṁśatyā́stuvat vanaspátayo ’sṛjyanta sómo ’dhipatir āsīd ekatriṁśatā́stuvat prajā́ asṛjyanta yavā́ś cā́yavā́ś cā́dhipataya āsaṁs trayastriṁśatā́stuvat bhūtā́ny aśāmyaṁn prajā́patiḥ parameṣṭhī́ ’dhipatir āsīl lokáṁ tā́ índram

ঊনত্রিশ দ্বারা তিনি স্তব করলেন—বনস্পতিগণ (বনের অধিপতি/বৃক্ষ) সৃষ্ট হল; সোম তাদের অধিপতি ছিলেন। একত্রিশ দ্বারা তিনি স্তব করলেন—প্রজা সৃষ্ট হল; যব ও অযব (ধান্য ও অধান্য) তাদের অধিপতি হল। তেত্রিশ দ্বারা তিনি স্তব করলেন—ভূতসমূহ (সমস্ত প্রাণী) শান্ত/প্রসন্ন হল; পরমেষ্ঠী প্রজাপতি তাদের অধিপতি ছিলেন—(এইভাবে) তিনি লোককে ইন্দ্রে (স্থাপন করলেন)।

नवविंशत्या । अस्तुवत । वनस्पतयः । असृज्यन्त । सोमः । अधि-पतिः । आसीत् । एकत्रिंशता । अस्तुवत । प्रजाः । असृज्यन्त । यवाः । च । अयवाः । च । अधि-पतयः । आसन् । त्रयस्त्रिंशता । अस्तुवत । भूतानि । अशाम्यन् । प्रजापतिः । परमेष्ठी । अधि-पतिः । आसीत् । लोकम् । ताः । इन्द्रम्

नवविंशत्याwith (the number) twenty-nine
नवविंशत्या:
करण
TypeNoun (numeral)
Rootनवविंशति
अस्तुवतpraised / chanted
अस्तुवत:
क्रिया
TypeVerb
Rootस्तु (स्तवति)
वनस्पतयःtrees, lords of the forest
वनस्पतयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवनस्पति
असृज्यन्तwere created / came forth
असृज्यन्त:
क्रिया
TypeVerb
Rootसृज्
सोमःSoma
सोमः:
कर्तृ/विषय
TypeNoun
Rootसोम
अधिपतिःlord, overlord
अधिपतिः:
प्रधानीय-विशेष्य (सम्बन्ध/विधेय)
TypeNoun
Rootअधिपति
आसीतwas
आसीत:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस्
एकत्रिंशताwith (the number) thirty-one
एकत्रिंशता:
करण
TypeNoun (numeral)
Rootएकत्रिंशत्
अस्तुवतpraised / chanted
अस्तुवत:
क्रिया
TypeVerb
Rootस्तु (स्तवति)
प्रजाःcreatures, progeny
प्रजाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootप्रजा
असृज्यन्तwere created
असृज्यन्त:
क्रिया
TypeVerb
Rootसृज्
यवाःbarleys
यवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootयव
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Root
अयवाःnon-barleys (other grains)
अयवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअयव
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Root
अधिपतयःoverlords
अधिपतयः:
कर्तृ/विधेय
TypeNoun
Rootअधिपति
आसन्were
आसन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस्
त्रयस्त्रिंशताwith (the number) thirty-three
त्रयस्त्रिंशता:
करण
TypeNoun (numeral)
Rootत्रयस्त्रिंशत्
अस्तुवतpraised / chanted
अस्तुवत:
क्रिया
TypeVerb
Rootस्तु (स्तवति)
भूतानिbeings
भूतानि:
कर्तृ
TypeNoun
Rootभूत
अशाम्यन्became peaceful / were pacified
अशाम्यन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootशम् (शाम्यति)
प्रजापतिःPrajāpati
प्रजापतिः:
कर्तृ/विषय
TypeNoun
Rootप्रजापति
परमेष्ठीthe highest-situated (Paramesthin)
परमेष्ठी:
विशेषण
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootपरमेष्ठिन्
अधिपतिःoverlord
अधिपतिः:
विधेय
TypeNoun
Rootअधिपति
आसीतwas
आसीत:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस्
लोकम्the world
लोकम्:
कर्म
TypeNoun
Rootलोक
ताःthey (those)
ताः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद्
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र
S
Soma
Y
Yava and Ayava (grains and non-grains)
P
Prajāpati Parameṣṭhin
I
Indra