Mantra 54
अ॒यं पु॒रो भुव॒स्तस्य॑ प्रा॒णो भौ॑वाय॒नो व॑स॒न्तः प्रा॑णाय॒नो गा॑य॒त्री वा॑स॒न्ती गा॑य॒त्र्यै गा॑य॒त्रं गा॑य॒त्रादु॑पा॒ᳪशुरु॑पा॒ᳪशोस्त्रि॒वृत् त्रि॒वृतो॑ रथन्त॒रं वसि॑ष्ठ॒ ऋषि॑: प्र॒जाप॑तिगृहीतया॒ त्वया॑ प्रा॒णं गृ॑ह्णामि प्र॒जाभ्य॑:
ayáṃ puró bhuvas tásya prāṇó bhauvāyanó vásantaḥ prāṇāyanó gāyatrī́ vāsantī́ gāyátryai gāyatráṃ gāyatrā́d upā́ṃśur upā́ṃśos trivṛ́t trivṛ́to rathantaráṃ vásiṣṭha ṛ́ṣiḥ prajā́patigṛhītayā tváyā prāṇáṃ gṛhṇāmi prajā́bhyaḥ
এটি অগ্রভাগ—‘ভুবস্’। তার প্রাণ ‘ভৌবায়ন’। বসন্ত প্রাণের গতি/পথ। বসন্তই নিশ্চয়ই গায়ত্রী। গায়ত্রীর জন্য ‘গায়ত্র’ (ছন্দ)। ‘গায়ত্র’ থেকে উপাংশু (গ্রহ); উপাংশু থেকে ত্রিবৃত্ (স্তোম); ত্রিবৃত্ থেকে রথন্তর (সাম)। বশিষ্ঠ ঋষি। প্রজাপতি-গৃহীত, হে (গ্রহ/দেবতা) তোমার দ্বারা আমি প্রজাদের জন্য প্রাণ গ্রহণ করি।
अ॒यम् । पु॒रः । भुवः॑ । तस्य॑ । प्रा॒णः । भौ॑वाय॒नः । व॒स॒न्तः । प्रा॒ण॒-आ॒य॒नः । गा॒य॒त्री । वा॒स॒न्ती । गा॒य॒त्र्यै । गा॒य॒त्रम् । गा॒य॒त्रात् । उ॒पा॒ᳪशुः । उ॒पा॒ᳪशोः । त्रि॒वृत् । त्रि॒वृतः॑ । र॒थ॒न्त॒रम् । वसि॑ष्ठः । ऋषिः॑ । प्र॒जाप॑ति-गृहीतया । त्वया॑ । प्रा॒णम् । गृ॒ह्णा॒मि॒ । प्र॒जाभ्यः॑