Rig Veda 3.51.2 — Mandala 3, Sukta 51, Mantra 2

Sukta 3.51

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (hymn-level attribution assumed for Mandala 3)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

शतक्रतुमर्णवं शाकिनं नरं गिरो म इन्द्रमुप यन्ति विश्वतः । वाजसनिं पूर्भिदं तूर्णिमप्तुरं धामसाचमभिषाचं स्वर्विदम् ॥

Transliteration

śatákra tum arṇaváṃ śā́kinaṃ náram gíro ma índram úpa yanti viśvátāḥ | vājásaniṃ pūrbhídaṃ tū́rṇim aptúraṃ dhā́masācam abhiṣā́caṃ svárvidam ||

Translation

আমার স্তব সব দিক থেকে ইন্দ্রের কাছে যায়—শতক্রতু, বলের অর্ণব, সক্ষম নর। বাজ-দাতা, পুরভেদী, ত্বরিত, কর্মসাধক; ধামসমূহের সখা, অভিষাচ (প্রতিদ্বন্দ্বী) দমনকারী, স্বর্ভিদ্ (স্বর্-লোক/সূর্য-লোকের প্রাপ্তা-জ্ঞাতা)।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• शतक्रतुम्: the hundred-powered (Indra)
• शतक्रतुम्: कर्म (इन्द्रम् विशेषणम्)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: शत-क्रतु (प्रातिपदिक) प्रत्ययान्त समास

• अर्णवम्: surging, ocean-like
• अर्णवम्: कर्म (इन्द्रम् विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अर्णव (प्रातिपदिक)

• शाकिनम्: mighty, capable
• शाकिनम्: कर्म (इन्द्रम् विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: शाकिन् (प्रातिपदिक; √शक् ‘to be able’ से)

• नरम्: the man/hero
• नरम्: कर्म (इन्द्रम्)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)

• गिरः: songs, hymns
• गिरः: कर्तृ (यन्ति का? गिरः)
• Type: Noun
• Root: गिर् (प्रातिपदिक)

• मे: my
• मे: सम्बन्ध (गिरः—‘my’)
• Type: Pronoun
• Root: अहम् (सर्वनाम)

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: कर्म (उप यन्ति—whom?)
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• उप: towards, near
• उप: क्रियाविशेषण (यन्ति—‘towards’)
• Type: Indeclinable
• Root: उप (उपसर्ग/अव्यय)

• यन्ति: go, proceed
• यन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √या (गत्यर्थ)

• विश्वतः: from every side
• विश्वतः: क्रियाविशेषण (यन्ति)
• Type: Indeclinable
• Root: विश्वतस् (अव्यय; ‘from all sides’)

• वाजसनिम्: winner of prizes/strength
• वाजसनिम्: कर्म (इन्द्रम् विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: वाज-सनि (प्रातिपदिक; ‘prize-winning’)

• पूर्-भिदम्: splitter of strongholds
• पूर्-भिदम्: कर्म (इन्द्रम् विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: पूर्-भिद् (समास; ‘fort-splitter’)

• तूर्णिम्: swift
• तूर्णिम्: कर्म (इन्द्रम् विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: तूर्णि (प्रातिपदिक)

• अप्तुरम्: active, effective
• अप्तुरम्: कर्म (इन्द्रम् विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अप्तुर (प्रातिपदिक; ‘active/efficient’)

• धामसाचम्: reaching/possessing (divine) abodes
• धामसाचम्: कर्म (इन्द्रम् विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: धाम-साच् (समास; ‘attaining/possessing abodes’)

• अभिषाचम्: assailing, overpowering
• अभिषाचम्: कर्म (इन्द्रम् विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अभि-षाच् (प्रातिपदिक; ‘overpowering/assailing’)

• स्वर्विदम्: finder of heaven/light
• स्वर्विदम्: कर्म (इन्द्रम् विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: स्वर्-विद् (समास; ‘finding heaven/light’)