HomeRig VedaMandala 10Sukta 93Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 10.93

Devata: Dyāvāpṛthivī (Heaven and Earth)
Chandas: Gāyatrī/Anuṣṭubh not applicable; likely Triṣṭubh/related (needs verification for 10.93.1 specifically)

ऐषु द्यावापृथिवी धातं महदस्मे वीरेषु विश्वचर्षणि श्रवः । पृक्षं वाजस्य सातये पृक्षं रायोत तुर्वणे ॥

ऐषु॑ द्यावापृथिवी धातं म॒हद॒स्मे वी॒रेषु॑ वि॒श्वच॑र्षणि॒ श्रव॑: । पृ॒क्षं वाज॑स्य सा॒तये॑ पृ॒क्षं रा॒योत तु॒र्वणे॑ ॥

ā́iṣu dyāvāpṛthivī dhātaṃ mahád asmē vī́reṣu viśvácarṣaṇi śrávaḥ | pṛkṣáṃ vā́jasya sātáye pṛkṣáṃ rāyótá turváṇe ||

এই (আমাদের কর্মে), হে দ্যাবাপৃথিবী, আমাদের জন্য মহৎ—বিশ্বচর্ষণি (সর্বজন-ধারক) শ্রবঃ (যশ/কীর্তি) আমাদের বীরদের মধ্যে স্থাপন করো। বাজ (বল-সমৃদ্ধি)র সাতি (লাভ) এর জন্য পুষ্টিদায়ক; রয়ি (ধন/সম্পদ) এর জন্য পুষ্টিদায়ক; এবং তুর্বণ (বিজয়ী অতিক্রম) এর জন্যও পুষ্টিদায়ক।

आ । ए॒षु॒ । द्या॒वा॒पृ॒थि॒वी॒ इति॑ । धा॒त॒म् । म॒हत् । अ॒स्मे इति॑ । वी॒रेषु॑ । वि॒श्वऽच॑र्षणि । श्रवः॑ । पृ॒क्षम् । वाज॑स्य । सा॒तये॑ । पृ॒क्षम् । रा॒या । उ॒त । तु॒र्वणे॑ ॥आ । एषु । द्यावापृथिवी इति । धातम् । महत् । अस्मे इति । वीरेषु । विश्वचर्षणि । श्रवः । पृक्षम् । वाजस्य । सातये । पृक्षम् । राया । उत । तुर्वणे ॥ā | eṣu | dyāvāpṛthivī iti | dhātam | mahat | asme iti | vīreṣu | viśva-carṣaṇi | śravaḥ | pṛkṣam | vājasya | sātaye | pṛkṣam | rāyā | uta | turvaṇe

towards, hither
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग) / अव्यय
एषुin/among these
एषु:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
द्यावापृथिवीHeaven-and-Earth
द्यावापृथिवी:
Kartā
TypeNoun (dual pair)
Rootद्यावा-पृथिवी (द्वन्द्व-प्रातिपदिक) < द्यौस् + पृथिवी
धातम्place/establish (you two)!
धातम्:
TypeVerb
Rootधा (धातु)
महत्a great (thing)
महत्:
Karma
TypeAdjective
Rootमहत् (विशेषण-प्रातिपदिक)
अस्मेfor us / to us
अस्मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वीरेषुamong (our) heroes/men
वीरेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
विश्वचर्षणिall-supporting / of all peoples (epithet)
विश्वचर्षणि:
TypeAdjective (epithet)
Rootविश्व-चर्षणि (बहुव्रीहि/कर्मधारय-प्रातिपदिक)
श्रवःfame, renown
श्रवः:
Karma
TypeNoun
Rootश्रवस् (प्रातिपदिक)
पृक्षम्strength, vigor (invigorating power)
पृक्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootपृक्ष (प्रातिपदिक; वैदिक)
वाजस्यof prize/strength (vāja)
वाजस्य:
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
सातयेfor winning, for attainment
सातये:
Sampradāna
TypeNoun (action noun)
Rootसाति (प्रातिपदिक) < √सन्/सा (to win) (वैदिक)
पृक्षम्strength, vigor
पृक्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootपृक्ष (प्रातिपदिक; वैदिक)
रायःof wealth
रायः:
TypeNoun
Rootराय्/रायि (प्रातिपदिक)
उतand, also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
तुर्वणेfor overcoming / for swift conquest
तुर्वणे:
Sampradāna
TypeNoun (action/agent noun)
Rootतुर्वण (प्रातिपदिक; वैदिक) < √तुर् (to overcome, be swift)