Mantra 1
Sukta 10.187
Devata: Agni
Samhita Patha (Devanagari)
प्राग्नये वाचमीरय वृषभाय क्षितीनाम् । स नः पर्षदति द्विषः ॥
Samhita Patha (IAST)
प्राग्नये॒ वाच॑मीरय वृष॒भाय॑ क्षिती॒नाम् । स न॑: पर्ष॒दति॒ द्विष॑: ॥
Transliteration
prágnáye vā́cam īraya vṛṣabhā́ya kṣitīnā́m | sá naḥ párṣad áti dvíṣaḥ ||
Translation
অগ্নির উদ্দেশে বাণীকে অগ্রসর কর—ভুবনসমূহের বৃষভ, সেই বলবানের উদ্দেশে। তিনি আমাদের দ্বেষীদের পার করিয়ে দিন—সেই অন্তর্গত প্রতিরোধগুলিরও পার, যা শিখার উত্থান ও বাণীর সত্যকে বাধা দেয়।
Padapatha (Word Analysis)
प्र । अ॒ग्नये॑ । वाच॑म् । ई॒र॒य॒ । वृ॒ष॒भाय॑ । क्षि॒ती॒नाम् । सः । नः॒ । प॒र्ष॒त् । अति॑ । द्विषः॑ ॥प्र । अग्नये । वाचम् । ईरय । वृषभाय । क्षितीनाम् । सः । नः । पर्षत् । अति । द्विषः ॥pra | agnaye | vācam | īraya | vṛṣabhāya | kṣitīnām | saḥ | naḥ | parṣat | ati | dv iṣaḥ
Word by Word
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग)
अग्नयेto Agni
अग्नये:
Sampradāna
TypeNoun
Rootअग्नि
वाचम्speech, utterance
वाचम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक: वाच्/वाक्)
ईरयimpel, set in motion, utter
ईरय:
—
TypeVerb
Rootईरय् (√ईर्/इर् caus.)
वृषभायto the bull (mighty one)
वृषभाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootवृषभ
क्षितीनाम्of the peoples / of the dwellings
क्षितीनाम्:
—
TypeNoun
Rootक्षिति
सhe
स:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सः)
नःfor us / to us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
पर्षत्may he carry across, save
पर्षत्:
—
TypeVerb
Root√पॄ (पारयति/पर्षति)
अतिover, beyond
अति:
—
TypeIndeclinable
Rootअति
द्विषःthe haters, enemies
द्विषः:
Karma
TypeNoun
Rootद्विष् (प्रातिपदिक: द्विष् ‘द्वेष्टा’)