HomeRig VedaMandala 1Sukta 123Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 1.123

Rishi: Kutsa Āṅgirasa
Devata: Uṣas (plural/series of dawns) with Varuṇa’s dhāman as governing frame
Chandas: Triṣṭubh

सदृशीरद्य सदृशीरिदु श्वो दीर्घं सचन्ते वरुणस्य धाम । अनवद्यास्त्रिंशतं योजनान्येकैका क्रतुं परि यन्ति सद्यः ॥

स॒दृशी॑र॒द्य स॒दृशी॒रिदु॒ श्वो दी॒र्घं स॑चन्ते॒ वरु॑णस्य॒ धाम॑ । अ॒न॒व॒द्यास्त्रिं॒शतं॒ योज॑ना॒न्येकै॑का॒ क्रतुं॒ परि॑ यन्ति स॒द्यः ॥

sadṛ́śīr adyá sadṛ́śīr íd u śvó dīrgháṃ sacante váruṇasya dhā́ma | anavadyā́s triṃśatáṃ yójanāny ékā-ekā krátum pári yanti sadyáḥ ||

আজ যেমন, তেমনই আবার আগামীকাল—তারা বরুণের দূর-প্রসারিত ধাম অনুসরণ করে। অনবদ্য, প্রত্যেকে নিজে নিজে, তারা একই সঙ্গে যাত্রার ত্রিশ যোজন অতিক্রম করে, ক্রতু (সংকল্প/কর্মশক্তি)-কে পরিক্রমা করে—এভাবেই দিনগুলি ‘বিস্তৃত’-এর বিধান, ঋত-এ পূর্ণ হয়।

स॒ऽदृशीः॑ । अ॒द्य । स॒ऽदृशीः॑ । इत् । ऊँ॒ इति॑ । श्वः । दी॒र्घम् । स॒च॒न्ते॒ । वरु॑णस्य । धाम॑ । अ॒न॒व॒द्याः । त्रिं॒शत॑म् । योज॑नानि । एका॑ऽएका । क्रतु॑म् । परि॑ । य॒न्ति॒ । स॒द्यः ॥सदृशीः । अद्य । सदृशीः । इत् । ऊँ इति । श्वः । दीर्घम् । सचन्ते । वरुणस्य । धाम । अनवद्याः । त्रिंशतम् । योजनानि । एकाएका । क्रतुम् । परि । यन्ति । सद्यः ॥sa-dṛśīḥ | adya | sa-dṛśīḥ | it | oṃ iti | śvaḥ | dīrgham | sacante | varuṇasya | dhāma | anavadyāḥ | triṃśatam | yojanāni | ekāekā | kratum | pari | yanti | sadyaḥ

सदृशीःsimilar, alike (fem. pl.)
सदृशीः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसदृश (प्रातिपदिक) < सम्-दृश्
अद्यtoday
अद्य:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
सदृशीःsimilar, alike (fem. pl.)
सदृशीः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसदृश (प्रातिपदिक) < सम्-दृश्
इदुindeed, just
इदु:
TypeIndeclinable
Rootइदु (निपात/अव्यय)
श्वःtomorrow
श्वः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootश्वस्/श्वः (अव्यय)
दीर्घम्for a long (time); long
दीर्घम्:
TypeAdjective
Rootदीर्घ (प्रातिपदिक)
सचन्तेthey accompany/attach themselves
सचन्ते:
TypeVerb
Rootसच् (धातु) ‘सह/अनुगमन/संयोग’
वरुणस्यof Varuṇa
वरुणस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
धामabode, station, domain
धाम:
Karma
TypeNoun
Rootधामन् (प्रातिपदिक)
अनवद्याःblameless, faultless (fem. pl.)
अनवद्याः:
Kartā
TypeAdjective
Rootअनवद्य (प्रातिपदिक) = अ- + अवद्य
त्रिंशतम्thirty
त्रिंशतम्:
Karma
TypeNumeral
Rootत्रिंशत् (संख्यापद)
योजनानिyōjanas (measures of distance)
योजनानि:
Karma
TypeNoun
Rootयोजन (प्रातिपदिक)
एकैकाeach one (fem. pl.)
एकैका:
Kartā
TypeAdjective
Rootएकैक (प्रातिपदिक) = एक + एक
क्रतुम्purpose, resolve; (ritual) power/plan
क्रतुम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
परिaround, all around
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
यन्तिthey go
यन्ति:
TypeVerb
Rootयम्/या (धातु) ‘गमन’
सद्यःimmediately, at once
सद्यः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootसद्यः (अव्यय)