Shloka 13

लङ्कादर्शनम्

Viewing Laṅkā and its Forest-Gardens

Devanagari script

तेषांप्रविशतांतत्रवानराणांमहौजसाम् ।पुष्पसंसर्गसुरभिर्ववौघ्राणसुखोऽनिलः ।।6.39.13।।

Transliteration

teṣāṃ praviśatāṃ tatra vānarāṇāṃ mahaujasām |

puṣpasaṃsarga-surabhir vavau ghrāṇa-sukho 'nilaḥ ||6.39.13||

Translation

সেই মহাবলী বানরগণ সেখানে প্রবেশ করতেই পুষ্পের মিশ্র সুবাসে সুগন্ধিত, ঘ্রাণকে আনন্দদানকারী মৃদু বায়ু প্রবাহিত হল।

Word by Word

• वित्रासयन्तः: frightening
• वित्रासयन्तः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वि-त्रस् (धातु) + णिच् + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्तः (present active participle, causative); पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; विशेषणम् (ते/वराः)

• विहगान्: birds
• विहगान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विहग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया बहुवचनम्

• त्रासयन्तः: terrorizing
• त्रासयन्तः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: त्रस् (धातु) + णिच् + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्तः (present active participle, causative); पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; विशेषणम् (ते/वराः)

• मृग-द्विपान्: deer and elephants
• मृग-द्विपान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मृग (प्रातिपदिक) + द्विप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया बहुवचनम्; द्वन्द्वसमासः (मृगाश्च द्विपाश्च)

• कम्पयन्तः: shaking
• कम्पयन्तः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कम्प् (धातु) + णिच् + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्तः (present active participle, causative); पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; विशेषणम् (ते/वराः)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपातः

• ताम्: that
• ताम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्

• लङ्काम्: Lanka
• लङ्काम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: लङ्का (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्

• नादैः: by roars/sounds
• नादैः: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: नाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया बहुवचनम्

• ते: they
• ते: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्

• नदताम्: of the roaring ones
• नदताम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: नद् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्तः; पुंलिङ्गे षष्ठी बहुवचनम् (genitive plural); ‘वराः’ इत्यस्य सम्बन्धः—‘नदतां वराः’

• वराः: the best
• वराः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्

Context

Then the Vanaras of extraordinary energy, were enjoying the breeze redolent with the fragrance of flowers as they were entering, and the wind blew.

Characters & Entities

• Vānara (Vānarāḥ)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse supports a dharmic worldview where nature appears auspicious when one advances for a righteous goal; sensory delight is not indulgence here but a sign of harmony accompanying right action.

What is the narrative situation?

The army’s movement into the groves is accompanied by a flower-scented breeze, heightening the vivid atmosphere as the campaign approaches Laṅkā.

Which character virtue is emphasized?

Mahā-ojas (great vigor) and steady forward movement—strength guided toward a purposeful, collective undertaking.