Shloka 11

रामस्तवः — ब्रह्मणा रामस्य नारायणत्वप्रकाशनम्

Rama-Stava: Brahma Reveals Rama’s Nārāyaṇa Identity

Devanagari script

आत्मानंमानुषंमन्येरामंदशरथात्मजम् ।।।।सोऽहंयस्ययतश्चाहंभगववंस्तद्भ्रवीतुमे ।

Transliteration

ātmānaṃ mānuṣaṃ manye rāmaṃ daśarathātmajam | so'haṃ yasya yataś cāhaṃ bhagavaṃs tad bravītu me ||6.120.11||

Translation

আমি নিজেকে মানুষই মনে করি—দশরথনন্দন রাম। অতএব, হে ভগবান, আমি কার, এবং কোথা থেকে এসেছি—সত্য করে আমাকে বলুন।

Word by Word

• आत्मानम्: myself
• आत्मानम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• मानुषम्: human
• मानुषम्: विशेषण (Adjective)
• Type: Adjective
• Root: मानुष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying आत्मानम्)

• मन्ये: I think/consider
• मन्ये: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: मन् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन; आत्मनेपद

• रामम्: Rāma
• रामम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; आत्मानम् इत्यस्य समानाधिकरण (apposition)

• दशरथात्मजम्: son of Daśaratha
• दशरथात्मजम्: विशेषण (Appositive)
• Type: Noun
• Root: दशरथ + आत्मज (प्रातिपदिक-समास)
• Form: तत्पुरुष-समास (दशरथस्य आत्मजः); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; रामम् इत्यस्य विशेषण/समानाधिकरण

• सः: he/that one
• सः: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुंलिङ्ग

• अहम्: I
• अहम्: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• यस्य: whose
• यस्य: षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन, पुंलिङ्ग/नपुंसक-सम्भव

• यतः: from where/whence
• यतः: अपादानार्थ (Source marker)
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव/तद्धित-निष्पन्न अव्यय; यतस् (ablatival adverb: 'from which/whence')

• च: and
• च: समुच्चय (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (and)

• अहम्: I
• अहम्: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• भगवान्: the Blessed Lord
• भगवान्: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वंस्: lineage
• वंस्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वंस् (प्रातिपदिक; 'lineage')
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (contextually object of 'tell': expected द्वितीया वंशम्; text shows वंस् as irregular/metrical)

• तत्: that
• तत्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग

• ब्रवीतु: let (him) tell
• ब्रवीतु: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• मे: to me
• मे: सम्प्रदान (Sampradāna/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन

Context

"I am Dasharatha's son, a human and thinking to be Rama. Tell me O divine creator, from where and whence I am here."

Characters & Entities

• Rāma
• Daśaratha
• Brahmā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Humility and truth-seeking: even the ideal king seeks clarity about identity and purpose, prioritizing satya (truth) over self-assertion.

What is the narrative situation?

In the divine aftermath scene, Rāma questions Brahmā about his true origin and nature.

Which character virtue is emphasized?

Amanitva (humility) and sincere inquiry (jijñāsā) grounded in truth.