HomeRamayanaBala KandaSarga 60Shloka 29
Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

त्रिशङ्कुस्वर्गारोহণम्

Trishanku’s Bodily Ascent and the New Constellations

स्वर्गोऽस्तु सशरीरस्य त्रिशङ्कोरस्य शाश्वत:।नक्षत्राणि च सर्वाणि मामकानि ध्रुवाण्यथ।।1.60.28।।यावल्लोका धरिष्यन्ति तिष्ठन्त्वेतानि सर्वश:।मत्कृतानि सुरा स्सर्वे तदनुज्ञातुमर्हथ।।1.60.29।।

yathā ’yaṁ svaśarīreṇa svargalokaṁ gamiṣyati |

tathā pravartyatāṁ yajñe bhavadbhiś ca mayā saha || 1.60.03 ||

যেন সে নিজ দেহসহ স্বর্গলোকে গমন করতে পারে, তেমনই তোমরা সকলে আমার সঙ্গে মিলিত হয়ে এই যজ্ঞের কার্যক্রম প্রবর্তিত করো।

यावत्as long as / until
यावत्:
अधिकरण (कालाधिकरण-निर्देशः)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (प्रातिपदिक)
Formअव्ययम्; सम्बन्ध-निर्देशक-काल/परिमाणवाचक (correlative/temporal limit marker: 'as long as')
लोकाःworlds
लोकाः:
कर्ता
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; बहुवचन (Masculine; Nominative; Plural)
धरिष्यन्तिwill endure / will last
धरिष्यन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootधृ (धातु) + इष्य (भविष्यत्-प्रत्यय)
Formलृट्-लकार (भविष्यत्काल); परस्मैपदम्; प्रथम-पुरुष; बहुवचन (Simple Future; Parasmaipada; 3rd person; Plural)
तिष्ठन्तुlet (them) remain / may (they) stand
तिष्ठन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootस्था (धातु) (तिष्ठति-आदेश)
Formलोट्-लकार (आज्ञार्थ/विधिलिङ्गार्थ); परस्मैपदम्; प्रथम-पुरुष; बहुवचन (Imperative; Parasmaipada; 3rd person; Plural)
एतानिthese (things)
एतानि:
कर्ता
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; बहुवचन (Neuter; Nominative; Plural)
सर्वशःentirely / in every way
सर्वशः:
क्रियाविशेषण (रीति/परिमाण)
TypeIndeclinable
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + शस् (अव्यय-प्रत्यय)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb: 'entirely/altogether')
मत्कृतानिmade by me / created by me
मत्कृतानि:
विशेषण (एतानि इति कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootमद् (सर्वनाम) + कृत (कृ-धातु; क्त-प्रत्यय) → मत्कृत (समास/उपपद-तत्पुरुष) + नपुंसक-बहुवचन
Formकृदन्त-विशेषणम्; कृ (धातु) + क्त (भूतकर्मणि); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; बहुवचन (Past passive participle used adjectivally; Neuter; Nominative; Plural)
सुराःO gods
सुराः:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्ति; बहुवचन (Masculine; Vocative; Plural)
सर्वेall
सर्वे:
विशेषण (सुराः इति सम्बोधनस्य)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्ति; बहुवचन (Masculine; Vocative; Plural)
तत्that (act/thing)
तत्:
कर्म (अनुज्ञातुम् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन (Neuter; Accusative; Singular)
अनुज्ञातुम्to consent / to permit
अनुज्ञातुम्:
प्रयोजन/उद्देश्य (अर्हथ इत्यस्य)
TypeVerb
Rootअनु + ज्ञा (धातु) + तुमुन् (प्रत्यय)
Formकृदन्तम्; तुमुनन्त-Infinitive (भावे); 'अनुज्ञा' (to permit/consent) (Infinitive: 'to permit')
अर्हथyou ought / it behoves you
अर्हथ:
क्रिया
TypeVerb
Rootअर्ह् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमानकाल); परस्मैपदम्; मध्यम-पुरुष; बहुवचन (Present; Parasmaipada; 2nd person; Plural)

Let this heaven be an eternal abode for Trisanku in his physical form All these stars created by me shall endure as long as the worlds survive. O gods it behoves of you to accord consent to this".

V
Viśvāmitra
T
Triśaṅku (implied as 'this')
S
svargaloka
Y
yajña

FAQs

Dharma is enacted through yajña performed with right intent; the verse stresses coordinated action to fulfill a pledged outcome without deceit.

Viśvāmitra calls upon others to participate in a rite designed to secure Triśaṅku’s bodily ascent to heaven.

Leadership in dharmic action—organizing collective effort to uphold a promise.