HomeRamayanaBala KandaSarga 60Shloka 19
Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

त्रिशङ्कुस्वर्गारोহণम्

Trishanku’s Bodily Ascent and the New Constellations

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य क्रोशमानस्य कौशिक:।।।।रोषमाहारयत्तीव्रं तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत्।

tac chrutvā vacanaṃ tasya krośamānasya kauśikaḥ | roṣam āhārayat tīvraṃ tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt ||

তার আর্তচিৎকারের বাক্য শুনে কৌশিক (বিশ্বামিত্র) প্রবল ক্রোধে উদ্দীপ্ত হলেন এবং বললেন—‘থামো, থামো!’

tatthat
tat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; (qualifying vacanam)
śrutvāhaving heard
śrutvā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√śru (धातु) + ktvā (क्त्वा)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive)
vacanamwords/speech
vacanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvacana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
tasyaof him
tasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th), एकवचन
krośamānasyaof the crying one
krośamānasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeVerb
Root√kruś (धातु) + śānac (कृत्)
Formशानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त; पुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; (of triśaṅku)
kauśikaḥKauśika (Viśvāmitra)
kauśikaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkauśika (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; patronymic of Viśvāmitra
roṣamanger
roṣam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootroṣa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
āhārayatbrought forth/assumed
āhārayat:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-√hṛ (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
tīvramintense
tīvram:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roottīvra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (of roṣam)
tiṣṭhastay/stand
tiṣṭha:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√sthā (धातु)
Formलोट्-लकार, परस्मैपद; मध्यमपुरुष, एकवचन
tiṣṭhastay
tiṣṭha:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√sthā (धातु)
Formलोट्-लकार, परस्मैपद; मध्यमपुरुष, एकवचन; पुनरुक्ति (repetition for emphasis)
itithus
iti:
Quotation marker (इति)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; quotative particle
caand
ca:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction (समुच्चय)
abravītsaid
abravīt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√brū (धातु)
Formलङ्-लकार, परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

Having heard the wailing Trisanku, the enraged Viswamitra shouted, "Stay, Stay".

V
Viśvāmitra (Kauśika)
T
Triśaṅku
I
Indra (implied as cause of fall)

FAQs

It reflects the dharmic obligation of one who has offered refuge: the protector must act to prevent abandonment, even when challenged by higher powers.

Triśaṅku is falling after Indra’s command; Viśvāmitra hears his plea and commands him to halt mid-fall.

Viśvāmitra’s unwavering resolve to uphold his promise and his immediate, decisive intervention.