HomeRamayanaBala KandaSarga 53Shloka 22

Shloka 22

एवमुक्तस्तु भगवान् विश्वामित्रेण धीमता। न दास्यामीति शबलां प्राह राजन् कथञ्चन।।1.53.22।।

evam uktas tu bhagavān viśvāmitreṇa dhīmatā | na dāsyāmīti śabalāṁ prāha rājan kathañcana || 1.53.22 ||

প্রাজ্ঞ বিশ্বামিত্রের এ কথা শুনে পূজনীয় মুনি বললেন—“হে রাজন! কোনোভাবেই আমি শবলাকে দেব না।”

एवम्thus
एवम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्ययम् (adverb: 'thus')
उक्तःaddressed / spoken to
उक्तः:
कर्मणि-भाव (state: 'having been spoken to')
TypeAdjective
Rootवच्/√वद् (धातु) → उक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); विशेषणम् (adjective) भगवान्
तुbut
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वय-अव्ययम् (particle: 'but/indeed')
भगवान्the venerable one (Vasiṣṭha)
भगवान्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
विश्वामित्रेणby Viśvāmitra
विश्वामित्रेण:
करण (Karana/Instrument; agent in passive)
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
धीमताby the wise
धीमता:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootधीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular); विशेषणम् (adjective) विश्वामित्रेण
not
:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम् (negation)
दास्यामिI will give
दास्यामि:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Root√दा (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), परस्मैपद, उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन (Singular)
इतिthus
इति:
वाक्य-समाप्ति/उद्धरण (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्ययम् (quotative particle)
शबलाम्Śabalā
शबलाम्:
कर्म (Karma/Direct object)
TypeNoun
Rootशबला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
प्राहsaid
प्राह:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Root√प्र-आह्/√अह् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect; narrative past), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
राजन्O king
राजन्:
सम्बोधन (Address/Vocative)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)
कथञ्चनby any means
कथञ्चन:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootकथञ्चन (अव्यय)
Formअव्ययम् (adverb: 'in any way/at all')

To these words of sagacious Viswamitra the adorable Vasishta replied: "O King! I shall not give Sabala."

V
Vasiṣṭha
V
Viśvāmitra
Ś
Śabalā

FAQs

Satya and dharma as firmness: when something is integral to one’s rightful duty, one must refuse even powerful pressure or lavish offers.

After hearing escalating offers, Vasiṣṭha clearly rejects the transfer of Śabalā to Viśvāmitra.

Vasiṣṭha’s unwavering truthfulness and principled resolve.