HomeRamayanaBala KandaSarga 52Shloka 23

Shloka 23

रसेनान्नेन पानेन लेह्यचोष्येण संयुतम्।अन्नानां निचयं सर्वं सृजस्व शबले त्वर।।।।

rasenānnena pānena lehyacoṣyeṇa saṃyutam |

annānāṃ nicayaṃ sarvaṃ sṛjasva śabale tvara ||

হে শবলে, ত্বরিত করো; রসযুক্ত অন্ন, পানীয়, লেহ্য ও চোষ্যসহ সমস্ত খাদ্যসম্ভারের সঞ্চয় সৃষ্টি করো।

rasenawith liquid/juice
rasena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootrasa (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन, पुंलिङ्ग
annenawith food (solid)
annena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootanna (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग
pānenawith drink
pānena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootpāna (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग
lehya-coṣyeṇawith lickables and sippables
lehya-coṣyeṇa:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootlehya (√lih, लेह्य; कृदन्त-प्रातिपदिक) + coṣya (√cuṣ/√coṣ, चोष्य; कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास (itaretara); तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग (collective)
saṃyutamendowed/combined
saṃyutam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsam-√yuj (युज् धातु) + kta (क्त)
Formकृदन्त (past passive participle); क्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifying ‘nicayam’)
annānāmof foods
annānām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootanna (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन, नपुंसकलिङ्ग
nicayama collection/heap
nicayam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnicaya (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन, पुंलिङ्ग
sarvamentire
sarvam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; विशेषणम् (qualifying ‘nicayam’ as ‘entire’)
sṛjasvacreate/produce
sṛjasva:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√sṛj (सृज् धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; आज्ञार्थः
śabaleO Śabalā
śabale:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootśabalā (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन (Vocative), एकवचन, स्त्रीलिङ्ग
tvarahasten
tvara:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Roottvarā (प्रातिपदिक) / √tvar (त्वर् धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; धातु √tvar ‘to hasten’

Vasishta, son of Brahma, the greatest among those who recite prayers and possess rich asceticism enquired of king Viswamitra comfortably seated (before him):

V
Vasiṣṭha
Ś
Śabalā (Kāmadhenu)

FAQs

Service as dharma: honoring guests through prompt, complete provisioning—dharma is expressed through timely, practical care.

Vasiṣṭha instructs Śabalā to manifest an entire feast in multiple culinary forms for the visiting party.

Diligence and completeness in duty—hospitality is carried out thoroughly, not partially.