HomeRamayanaBala KandaSarga 52Shloka 12
Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

वसिष्ठ-आतिथ्यं

Vasiṣṭha’s Hospitality to Viśvāmitra and the Summoning of Śabalā/Kāmadhenu

ततो वसिष्ठो भगवान् कथाऽन्ते रघुनन्दन ।विश्वामित्रमिदं वाक्यमुवाच प्रहसन्निव।।।।

tato vasiṣṭho bhagavān kathānte raghunandana | viśvāmitram idaṃ vākyam uvāca prahasann iva ||

হে রঘুনন্দন! অতঃপর কথোপকথনের শেষে ভগবান বশিষ্ঠ যেন মৃদু হাসিতে বিশ্বামিত্রকে এই বাক্য বলিলেন।

ततःthen
ततः:
Kāla (काल; temporal)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (adverb: then/thereafter)
वसिष्ठःVasiṣṭha
वसिष्ठः:
Karta (कर्ता; Subject)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भगवान्venerable
भगवान्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (वसिष्ठः)
कथा-अन्तेat the end of the conversation
कथा-अन्ते:
Adhikaraṇa (अधिकरण; Locative)
TypeNoun
Rootकथा (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (कथायाः अन्ते)
रघु-नन्दनO descendant of Raghu
रघु-नन्दन:
Sambodhana (सम्बोधन; Vocative)
TypeNoun
Rootरघु (प्रातिपदिक) + नन्दन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (रघोः नन्दन)
विश्वामित्रम्to Viśvāmitra
विश्वामित्रम्:
Karma (कर्म; Object/Addressed)
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
इदम्this
इदम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम; विशेषणम् (वाक्यम्)
वाक्यम्speech/words
वाक्यम्:
Karma (कर्म; Object)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
प्रहसन्smiling
प्रहसन्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रिया-विशेषण; manner)
TypeAdjective
Rootप्र-√हस् (धातु) → प्रहसत् (कृदन्त; शतृ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त; क्रियाविशेषणभावे (while smiling)
इवas if
इव:
Sambandha (सम्बन्ध; comparative)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय (as if)

O Descendent of Raghu! at the end of the conversation, venerable Vasishta, smiling asit were said to Viswamitra

V
Vasiṣṭha
V
Viśvāmitra
R
Raghunandana (Rāma)

FAQs

Dharma is communicated with gentleness—wise elders counsel and host others with a pleasant, non-hostile demeanor.

The narration transitions from conversation to Vasiṣṭha’s formal offer, introduced with his smiling composure.

Vasiṣṭha’s serenity and graciousness in speech.