Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 55, Shloka 33

चित्रकूटमार्गोपदेशः

Instructions for the Chitrakuta Route and the Yamuna Crossing

क्रोशमात्रं ततो गत्वा भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।बहून्मेध्यान्मृगान्हत्वा चेरतुर्यमुनावने।।।।

krośamātraṁ tato gatvā bhrātarau rāmalakṣmaṇau | bahūn medhyān mṛgān hatvā ceratur yamunāvane ||

সেখান থেকে এক ক্রোশ পথ অগ্রসর হয়ে ভ্রাতা রাম ও লক্ষ্মণ যজ্ঞোপযোগী বহু মৃগ বধ করে যমুনার তটবর্তী বনে আহার করলেন।

क्रोशमात्रम्a krosa's distance
क्रोशमात्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्रोश-मात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/परिमाण), एकवचन; परिमाणवाचक
ततःthen; from there
ततः:
Kāla/Deśa-adhikaraṇa (काल/देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formदेश/क्रमवाचक-अव्यय (then/from there)
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), अव्यय; ‘having gone’
भ्रातरौthe two brothers
भ्रातरौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन
रामलक्ष्मणौRama and Lakshmana
रामलक्ष्मणौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम + लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः
बहून्many
बहून्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम् (of मृगान्)
मेध्यान्fit for sacrifice; pure
मेध्यान्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमेध्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम्
मृगान्deer
मृगान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन
हत्वाhaving killed
हत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), अव्यय; ‘having slain’
चेरतुःthey roamed/moved about
चेरतुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, द्विवचन; परस्मैपदम्
यमुनावनेin the Yamuna-forest (on the Yamuna bank)
यमुनावने:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयमुना-वन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; स्थानवाचक

After walking a krosa into the forest on the bank of Yamuna, the two brothers killed many deer suitable for sacrifice and ate them.

R
Rama
L
Lakshmana
Y
Yamuna (Kalindi)

FAQs

Dharma as regulated living: even necessities like food are framed within purity norms (medhya), reflecting disciplined conduct in exile.

Rama and Lakshmana travel further along the Yamunā-side forest and procure food by hunting deer considered ritually acceptable.

Austerity and adaptability—maintaining order and restraint while living the forest life.