Adhyaya 17

Verse 1

शौनक उवाच । विष्णुपादोदकस्यापि माहात्म्यं पापनाशनम् । कथयस्व महाप्राज्ञ समूलं मे कृपार्णव

শৌনক বললেন—হে মহাপ্রাজ্ঞ, হে করুণাসাগর! বিষ্ণুর চরণধৌত পাদোদকের পাপনাশক মাহাত্ম্য মূলসহ আমাকে সম্পূর্ণভাবে বলুন।

Verse 2

सूत उवाच । समस्तपातकध्वंसि विष्णुपादोदकं शुभम् । कणमात्रं वहेद्यस्तु सर्वतीर्थफलं लभेत्

সূত বললেন—বিষ্ণুর চরণধৌত এই শুভ চরণোদক সর্বপাপ বিনাশ করে। যে এর একবিন্দু মাত্রও ধারণ করে, সে সকল তীর্থের ফল লাভ করে।

Verse 3

विष्णुपादोदकं ब्रह्मन्स्पर्शतः पापनाशनम् । अकालमरणं नास्ति गंगास्नानफलं लभेत्

হে ব্রাহ্মণ! বিষ্ণুর চরণোদক স্পর্শমাত্রেই পাপনাশ করে। যে তা গ্রহণ করে, তার অকালমৃত্যু হয় না এবং গঙ্গাস্নানের সমান ফল লাভ হয়।

Verse 4

विष्णुपादोदकं पापी यः पिबेत्तस्य किल्बिषम् । शरीरस्थं क्षयं याति कृतं ब्रह्मन्न संशयः

হে ব্রাহ্মণ! পাপীও যদি বিষ্ণুর চরণোদক পান করে, তবে তার দেহস্থিত পাপ বিনষ্ট হয়। এটি নিশ্চিত; এতে কোনো সন্দেহ নেই।

Verse 5

तुलसीपर्णसंयुक्तं विष्णुपादोदकं द्विज । यो वहेच्छिरसा भक्त्या चांते याति हरेर्गृहम्

হে দ্বিজ! যে ভক্তিভরে তুলসীপাতাসহ বিষ্ণুর চরণোদক শিরে ধারণ করে, সে অন্তে হরির ধামে গমন করে।

Verse 6

मेरुतुल्यसुवर्णानि दत्त्वा यत्फलमाप्यते । हरिपादोदकं स्पृष्ट्वा प्राप्यते तत्फलं नरैः

মেরুসম স্বর্ণদান করে যে ফল লাভ হয়, মানুষ হরির চরণোদক স্পর্শমাত্রেই সেই ফল পায়।

Verse 7

धेनुकोटिसहस्राणि यत्फलं लभते नरैः । दत्वा पादोदकं स्पृष्ट्वा तत्फलं प्राप्यते ध्रुवम्

সহস্র কোটি গাভী দান করে মানুষ যে পুণ্য লাভ করে, পাদোদক অর্পণ করে ভক্তিভরে তা স্পর্শ করলে সেই একই পুণ্য নিশ্চিতভাবে প্রাপ্ত হয়।

Verse 8

यज्ञकोटिसहस्राणि कृत्वा यत्फलमाप्यते । हरिपादोदकं स्पृष्ट्वा तस्मात्कोटिगुणं नरैः

কোটি সহস্র যজ্ঞ করে যে ফল লাভ হয়, হরির পাদোদক মাত্র স্পর্শ করলেই মানুষ তার চেয়ে কোটি গুণ অধিক পুণ্য পায়।

Verse 9

कोटिकन्याप्रदानेन यत्फलं लभ्यते जनैः । विष्णुपादोदकं स्पृष्ट्वा फलं तस्माद्द्विजाधिकम्

কোটি কন্যা দান করে যে ফল মানুষ পায়, হে দ্বিজ, বিষ্ণুর পাদোদক মাত্র স্পর্শ করলে তার চেয়েও অধিক ফল লাভ হয়।

Verse 10

दंतिकोटिप्रदानेन सप्तिकोटिप्रदानतः । यत्फलं लभते मर्त्यः स्पृष्ट्वा पादोदकं हरेः

দশ কোটি হাতি দান বা সত্তর কোটি গাভী দান করে যে পুণ্য মেলে, হরির পাদোদক স্পর্শমাত্রেই মর্ত্য সেই পুণ্য লাভ করে।

Verse 11

दत्वा मर्त्यः सप्तद्वीपां ससस्यां यत्फलं लभेत् । विष्णुपादोदकं स्पृष्ट्वा तस्माद्विप्राधिकं लभेत्

সপ্তদ্বীপ অন্ন-উৎপন্নসহ দান করলে মর্ত্য যে ফল পায়, বিষ্ণুর পাদোদক স্পর্শমাত্রে তার চেয়েও অধিক পুণ্য লাভ হয়।

Verse 12

शृणु विप्र प्रवक्ष्यामि संक्षेपेणाधिकं किमु । विष्णुपादोदकं स्पृष्ट्वा पापी याति हरेर्गृहम्

হে ব্রাহ্মণ, শোনো—সংক্ষেপে বলছি; অধিক বলার কী প্রয়োজন? বিষ্ণুর পদপ্রক্ষালিত জল স্পর্শ করলেই পাপীও হরির ধামে গমন করে।

Verse 13

शौनक उवाच । स्पृष्ट्वा पीत्वा पुरा केन प्राणिना प्रापि वै गृहम् । कथयस्व हरेः सूत मम त्वं चानुकंपया

শৌনক বললেন—পূর্বে কোন জীব তা স্পর্শ করে পান করে সত্যই (আপনার) ধাম লাভ করেছিল? হে সূত, দয়া করে হরিসম্বন্ধীয় সেই বৃত্তান্ত আমাকে বলুন।

Verse 14

सूत उवाच । पुरा त्रेतायुगे पापी नाम्ना विप्रः सुदर्शनः । जनार्द्दनदिने नित्यमश्नीयात्स द्विजोत्तम

সূত বললেন—প্রাচীন ত্রেতাযুগে সুদর্শন নামে এক পাপী ব্রাহ্মণ ছিল; তবু সেই দ্বিজোত্তম জনার্দন (বিষ্ণু)-দিবসে নিত্য আহার করত।

Verse 15

शास्त्रनिंदाकरो नित्यं व्रतनिंदाकरः सदा । असावन्यं न जानाति केवलं स्वोदरं विना

সে সর্বদা শাস্ত্রের নিন্দা করত এবং সর্বদা ব্রতকে উপহাস করত; নিজের উদর ছাড়া আর কাউকে সে চিনত না।

Verse 16

एकदा प्राप्तकालस्तु निधनं प्राप्तवान्द्विज । यमदूताः समायाता बद्ध्वा नीतो यमालयम्

একদিন তার নির্ধারিত সময় এসে গেলে সেই ব্রাহ্মণ মৃত্যুবরণ করল। যমদূতেরা এসে তাকে বেঁধে যমালয়ে নিয়ে গেল।

Verse 17

इति श्रीपाद्मे महापुराणे ब्रह्मखंडे सूतशौनकसंवादे चरणोदकमाहात्म्ये । सप्तदशोऽध्यायः

এইভাবে শ্রীপদ্ম মহাপুরাণের ব্রহ্মখণ্ডে, সূত-শৌনক সংলাপে, চরণোদক-মাহাত্ম্য প্রসঙ্গে সপ্তদশ অধ্যায় সমাপ্ত হল।

Verse 18

असौ विप्रो महापापी क्रूरकर्म्मेव दृश्यते

সে ব্রাহ্মণ মহাপাপী; সে নিশ্চয়ই নিষ্ঠুর কর্মে লিপ্ত বলেই দেখা যায়।

Verse 19

चित्रगुप्त उवाच । आकर्णय चास्य पापं पुण्यं नास्त्यणुमात्रकम् । वासरेऽपि हरेर्नित्यमकरोद्भोजनं विभो

চিত্রগুপ্ত বললেন—“এর পাপও শোন; এতে অণুমাত্রও পুণ্য নেই। হে প্রভু! হরির পবিত্র তিথিতেও সে নিত্য আহার করত।”

Verse 20

वासरे कमलाभर्तुश्चाश्नीयाद्यो नराधमः । पुरीषं सोऽश्नीयाद्राजन्निरयं याति दारुणम्

হে রাজন! যে অধম মানুষ কমলাপতি (বিষ্ণু)-এর পবিত্র দিবসে আহার করে, সে যেন বিষ্ঠা ভক্ষণ করে; সে ভয়ংকর নরকে গমন করে।

Verse 21

मन्वंतरशतं देहि स्थानं तु निरयेऽप्यमुम् । ग्रामक्रोडस्य योनौ हि ततो जन्म भविष्यति

“একে শত মন্বন্তর পর্যন্ত নরকে স্থান দাও; তারপর সে গ্রাম্য শূকরের গর্ভ থেকে জন্ম নেবে।”

Verse 22

सूत उवाच । यमाज्ञया ततो विप्र तस्य दूतैर्भयंकरैः । पातितस्तु पुरीषे वै मन्वंतरशताधिकम्

সূত বললেন—হে বিপ্র! যমের আদেশে তাঁর ভয়ংকর দূতেরা তাকে মলে নিক্ষেপ করল; শতাধিক মন্বন্তরকাল সে সেখানে মহাদুঃখ ভোগ করল।

Verse 23

ततो मुक्तोऽभवच्चासौ पृथिव्यां ग्रामसूकरः । चिरं नरकमश्नीयाद्धरिवासरभोजनात्

তারপর সে মুক্ত হয়ে পৃথিবীতে গ্রাম্য শূকর হল; হরির পবিত্র দিবসে (একাদশী) আহার করার দোষে সে দীর্ঘকাল নরকযন্ত্রণা ভোগ করল।

Verse 24

ततो विप्र प्राप्तकालः पंचत्वं स जगाम ह । काकयोनौ पुनर्जन्म लेभेऽसौ विड्भुजः सदा

তারপর, হে বিপ্র! নির্ধারিত সময় এলে সে মৃত্যুবরণ করল; পরে কাকযোনিতে পুনর্জন্ম পেল এবং তখন থেকে সদা মলভোজী হয়ে রইল।

Verse 25

एकस्मिन्दिवसे विप्र श्रीहरेश्चरणोदकम् । द्वारदेशेस्थितं पीत्वा सर्वपापविवर्जितः

হে বিপ্র! একদিন দ্বারদেশে রাখা শ্রীহরির চরণোদক (চরণামৃত) পান করলে মানুষ সর্বপাপ থেকে মুক্ত হয়।

Verse 26

तस्मिन्नेव दिने काकः पतितः शबरस्य च । काले मृत्युदशां प्राप्तो व्याधेन वायसोपि च

সেই দিনই কাকটিও বিপদে পতিত হল এবং শবরও; কালে সেই ব্যাধ (শিকারি)ও কাকসহ মৃত্যুদশা প্রাপ্ত হল।

Verse 27

आगते स्यंदने दिव्ये राजहंसयुते शुभे । आरुह्य बलिभुग्विप्र ययौ स हरिमंदिरम्

রাজহংস-যুত সেই শুভ দিব্য রথ উপস্থিত হলে, বলিভোগী ব্রাহ্মণ তাতে আরোহণ করে হরির মন্দিরে গমন করলেন।

Verse 28

पादोदकस्य माहात्म्यं कथितं पापनाशनम् । यः शृणोति नरः पापी तस्य पापं विनश्यति

পাদোদকের মাহাত্ম্য পাপনাশক বলে বর্ণিত হয়েছে; যে পাপী মানুষও তা শ্রবণ করে, তার পাপ বিনষ্ট হয়।