Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

पाण्डवपरिचयः—विराटसभायां प्रकाशनम्

Identification of the Pāṇḍavas in Virāṭa’s Court

ततः पुनर्भीमरवं प्रगृहाय दोर्भ्या महाशड्खमुदारघोषम्‌ । व्यनादयत्‌ स प्रदिशो दिश: खं भुवं च पार्थो द्विषतां निहन्ता,तत्पश्चात्‌ शत्रुहन्ता कुन्तीकुमारने भयंकर शब्द करनेवाले अपने महाशंखको, जिसकी आवाज बहुत दूरतक सुनायी पड़ती थी, दोनों हाथोंसे थामकर बजाया। उसकी ध्वनि सम्पूर्ण दिशाओं-विदिशाओं, आकाश तथा पृथ्वीमें सब ओर गूँज उठी

tataḥ punar bhīmaravaṁ pragṛhya dorbhyāṁ mahāśaṅkham udāraghoṣam | vyanādayat sa pradiśo diśaḥ khaṁ bhuvaṁ ca pārtho dviṣatāṁ nihantā ||

তারপর শত্রুনাশক কুন্তীপুত্র অর্জুন ভীমের গর্জনের মতো ভয়ংকর ধ্বনিযুক্ত, দূর পর্যন্ত বহমান মহাশঙ্খটি দুই বাহুতে দৃঢ় করে আবার বাজালেন। তার প্রতিধ্বনি দিক-বিদিক, আকাশ ও পৃথিবী জুড়ে সর্বত্র গমগম করে উঠল।

ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
Formindeclinable (ablatival adverb: 'from that/then')
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
Formindeclinable
भीमरवम्having a terrible roar/sound
भीमरवम्:
Karma
TypeAdjective
Rootभीमरव
Formmasculine, accusative, singular
प्रगृहायhaving grasped
प्रगृहाय:
TypeVerb
Rootप्र + ग्रह्
Formabsolutive (त्वान्त/ल्यप्), 'having seized/held'
दोर्भ्याम्with (his) two arms
दोर्भ्याम्:
Karana
TypeNoun
Rootदोर्
Formfeminine, instrumental, dual
महाशङ्खम्the great conch
महाशङ्खम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहाशङ्ख
Formmasculine, accusative, singular
उदारघोषम्of lofty/far-reaching sound
उदारघोषम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउदारघोष
Formmasculine, accusative, singular
व्यनादयत्sounded, caused to resound
व्यनादयत्:
TypeVerb
Rootवि + नद् (णद्)
Formimperfect (लङ्), parasmaipada, 3rd person, singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, nominative, singular
प्रदिशःintermediate directions
प्रदिशः:
Karma
TypeNoun
Rootप्रदिश्
Formfeminine, accusative, plural
दिशःdirections
दिशः:
Karma
TypeNoun
Rootदिश्
Formfeminine, accusative, plural
खम्sky
खम्:
Karma
TypeNoun
Root
Formneuter, accusative, singular
भुवम्earth
भुवम्:
Karma
TypeNoun
Rootभुव्/भू (भुवन/भू)
Formfeminine, accusative, singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
Formindeclinable
पार्थःPartha (Arjuna)
पार्थः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थ
Formmasculine, nominative, singular
द्विषताम्of the enemies
द्विषताम्:
TypeNoun
Rootद्विषत्
Formmasculine, genitive, plural
निहन्ताslayer
निहन्ता:
Karta
TypeNoun
Rootनि + हन्
Formagent noun (तृच्), masculine, nominative, singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
P
Pārtha (Arjuna)
M
Mahāśaṅkha (great conch)