Shloka 213
कृतयुगवर्णनम् तथा राजधर्मोपदेशः
Kṛtayuga Description and Instruction on Royal Dharma
Devanagari script
आदितो मनुजव्याप्र कृत्स्नस्य जगत: क्षये । ये अन्तर्यामी आत्मा होनेसे सबको जानते हैं
Translation
হে মনুষ্যব্যাঘ্র! সমগ্র জগতের ক্ষয়ের আদিতেই সেই অন্তর্যামী পরমাত্মা সকলকে জানেন, কিন্তু তাঁকে বেদও জানে না। হে নৃপশিরোমণি, নরশ্রেষ্ঠ! সমগ্র জগতের প্রলয়ের পরে সেই আদিভূত পরমেশ্বর থেকেই এই বিস্ময়ময় জগৎ পুনরায় উদ্ভূত হয়।
Word by Word
आदितःfrom the beginning
आदितः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootआदि
FormAvyaya (ablatival adverbial sense: 'from the beginning')
मनुजव्याघ्रO tiger among men
मनुजव्याघ्र:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमनुज-व्याघ्र
FormMasculine, Vocative, Singular
कृत्स्नस्यof the entire
कृत्स्नस्य:
Sambandha
TypeAdjective
Rootकृत्स्न
FormNeuter, Genitive, Singular
जगतःof the world
जगतः:
Sambandha
TypeNoun
Rootजगत्
FormNeuter, Genitive, Singular
क्षयेat (the time of) dissolution
क्षये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootक्षय
FormMasculine, Locative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Sandhi Notes