Shloka 23
Udyoga-parva Adhyāya 28: Dharmādharmalakṣaṇa in Āpad
Crisis-Discernment of Right and Wrong
अधीयीत ब्राह्मणो वै यजेत दद्यादीयात् तीर्थमुख्यानि चैव । अध्यापयेद् याजयेच्चापि याज्यान् प्रतिग्रहान् वा विहितान् प्रतीच्छेत्,ब्राह्मण अध्ययन, यज्ञ एवं दान करे तथा प्रधान-प्रधान तीर्थोंकी यात्रा करे, शिष्योंको पढ़ावे और यजमानोंका यज्ञ करावे अथवा शाख्त्रविहित प्रतिग्रह (दान) स्वीकार करे
adhīyīta brāhmaṇo vai yajeta dadyād īyāt tīrthamukhyāni caiva | adhyāpayed yājayec cāpi yājyān pratigrahān vā vihitān pratīcchet ||
বায়ু বললেন—ব্রাহ্মণকে বেদাধ্যয়নে নিবিষ্ট থাকতে হবে; যজ্ঞ করতে হবে; বিধিমতো দান করতে এবং যা উপযুক্ত তা গ্রহণ করতে হবে; এবং প্রধান তীর্থসমূহে গমন করতে হবে। সে শিষ্যদের অধ্যাপন করবে, যোগ্য যজমানের যজ্ঞ সম্পাদন করাবে, আর কেবল শাস্ত্রসম্মত দানই গ্রহণ করবে।
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse outlines the normative dharma of a brāhmaṇa: disciplined Vedic study, performance and facilitation of sacrifice, teaching, pilgrimage to major tīrthas, generosity, and the careful acceptance of gifts only when scripturally permitted.
In Udyoga Parva’s counsel-oriented setting, Vāyu speaks as an authority figure, prescribing ideal conduct. The focus is not battlefield action but ethical instruction on social and religious responsibilities.