Previous Verse
Next Verse

Shloka 51

इतश्नतुर्दशे वर्षे महत्‌ प्राप्पस्पथ वैशसम्‌ | “यह राज्य तुमलोगोंके लिये शीतकालमें होनेवाली ताड़के पेड़की छायाके समान दो ही घड़ीतक सुख देनेवाला है। अब तुम बड़े-बड़े यज्ञ करो, मनमाने भोग भोगो और इच्छानुसार दान कर लो। आजसे चौदहवें वर्षमें तुम्हें बहुत बड़ी मार-काटका सामना करना पड़ेगा" || ५० ई || द्रोणस्य वचन श्रुत्वा धृतराष्ट्रोडब्रवीदिदम्‌,द्रोणाचार्यकी यह बात सुनकर धुृतराष्ट्रने कहा--

itaś caturdaśe varṣe mahat prāpsyatha vaiśasam | “idaṁ rājyaṁ yuṣmākaṁ śītakāle bhavatyāḥ tāḍake-vṛkṣa-chāyā-sadṛśaṁ dve ghaṭike eva sukha-dāyakam | adhunā yūyaṁ mahā-yajñān kuruta, manomānān bhogān bhuṅkṣva, icchānusāraṁ dānaṁ ca datta | adyaḥ prabhṛti caturdaśe varṣe yuṣmākaṁ mahān saṁgrāma-vadha-saṁmukhaḥ bhaviṣyati” || droṇasya vacanaṁ śrutvā dhṛtarāṣṭro ’bravīd idam |

“আজ থেকে চতুর্দশ বছরে তোমাদের উপর মহা বৈষম্য—ভয়ংকর হত্যাযজ্ঞ—নেমে আসবে। এই রাজ্য তোমাদের জন্য শীতকালে তালগাছের ছায়ার মতো—মাত্র দু’দণ্ড সুখ দেয়। অতএব যতক্ষণ সুযোগ আছে, মহাযজ্ঞ করো, ইচ্ছামতো ভোগ করো এবং মনমতো দান করো; কারণ আজ থেকে চতুর্দশ বছরে তোমাদের সামনে এক ভয়াবহ ও ব্যাপক সংঘর্ষ উপস্থিত হবে।” দ্রোণের এই বাক্য শুনে ধৃতরাষ্ট্র বললেন—

इतःfrom now/thereafter
इतः:
TypeIndeclinable
Rootइतः
चतुर्दशेin the fourteenth
चतुर्दशे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootचतुर्दश
Formneuter, locative, singular
वर्षेyear
वर्षे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवर्ष
Formneuter, locative, singular
महत्great (thing)
महत्:
Karma
TypeAdjective
Rootमहत्
Formneuter, accusative, singular
प्राप्स्यथyou will obtain/meet
प्राप्स्यथ:
TypeVerb
Rootप्र-आप्
Formsimple future (luṭ), 2nd, plural, parasmaipada
वैशसम्slaughter, great calamity
वैशसम्:
Karma
TypeNoun
Rootवैशस
Formneuter, accusative, singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
Droṇa
D
Dhṛtarāṣṭra
R
rājya (kingdom)
T
tāḍaka-vṛkṣa (palmyra tree)
Y
yajña (sacrifice)
D
dāna (gift/charity)