Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

प्रवृत्तं धार्तराष्ट्रस्य चक्र राज्ञो महात्मन: । पराजिता: पाण्डवेया विपत्तिं परमां गता:,“धृतराष्ट्रपुत्र महामना राजा दुर्योधनका समस्त भूमण्डलपर एकछत्र राज्य हो गया। पाण्डव पराजित होकर बड़ी भारी विपत्तिमें पड़ गये

Vaiśampāyana uvāca: pravṛttaṃ dhārtarāṣṭrasya cakraṃ rājño mahātmanaḥ | parājitāḥ pāṇḍaveyā vipattiṃ paramāṃ gatāḥ ||

ধৃতরাষ্ট্রপুত্র সেই মহাত্মা রাজার (দুর্যোধনের) রাজচক্র চলতে লাগল; আর পরাজিত পাণ্ডবেরা চরম বিপর্যয়ে পতিত হল।

प्रवृत्तम्set in motion; established; come to pass
प्रवृत्तम्:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रवृत्त (प्र + √वृत्)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
धार्तराष्ट्रस्यof Dhṛtarāṣṭra’s (son)
धार्तराष्ट्रस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootधार्तराष्ट्र
FormMasculine, Genitive, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
चक्रmade; did; brought about
चक्र:
TypeVerb
Rootचक्र (√कृ)
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
राज्ञःof the king
राज्ञः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Genitive, Singular
महात्मनःof the great-souled (king)
महात्मनः:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootमहात्मन्
FormMasculine, Genitive, Singular
पराजिताःdefeated
पराजिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootपराजित (पर + √जि)
FormMasculine, Nominative, Plural
पाण्डवेयाःthe sons/party of Pāṇḍu (the Pāṇḍavas)
पाण्डवेयाः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डवेय
FormMasculine, Nominative, Plural
विपत्तिम्calamity; misfortune
विपत्तिम्:
Karma
TypeNoun
Rootविपत्ति
FormFeminine, Accusative, Singular
परमाम्supreme; very great
परमाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपरम
FormFeminine, Accusative, Singular
गताःhaving gone; having fallen into
गताः:
TypeVerb
Rootगत (√गम्)
FormMasculine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
Dhṛtarāṣṭra
D
Duryodhana
P
Pāṇḍavas