Previous Verse
Next Verse

Shloka 116

Jarāsandha as Obstacle to the Rājasūya — Kṛṣṇa’s Strategic Genealogical Brief

Sabhā Parva, Adhyāya 13

निकामवर्षा: स्फीताश्न आसञ्जनपदास्तथा । महाराज युधिष्ठिर सबको आत्मीयजनोंकी भाँति अपनाते, भीमसेन सबकी रक्षा करते, सव्यसाची अर्जुन शत्रुओंके संहारमें लगे रहते, बुद्धिमान्‌ सहदेव सबको धर्मका उपदेश दिया करते और नकुल स्वभावसे ही सबके साथ विनयपूर्ण बर्ताव करते थे। इससे उनके राज्यके सभी जनपद कलहशून्य, निर्भय, स्वधर्मपरायण तथा उन्नतिशील थे। वहाँ उनकी इच्छाके अनुसार समयपर वर्षा होती थी

nikāmavarṣāḥ sphītāśnā āsañjanapadās tathā | mahārāja yudhiṣṭhiraḥ sarvān ātmīyajanān iva abhyupādatte, bhīmasenaḥ sarveṣāṃ rakṣāṃ karoti, savyasācī arjunaḥ śatrūṇāṃ saṃhāreṣu yuktaḥ tiṣṭhati, buddhimān sahadevaḥ sarvān dharmam upadiśati, nakulaś ca svabhāvata eva sarvaiḥ saha vinayapūrṇaṃ vyavaharati | ataḥ teṣāṃ rāṣṭrasya sarve janapadāḥ kalahāśūnyāḥ nirbhayāḥ svadharmaparāyaṇāḥ ca unnatiśīlāḥ āsan | tatra teṣāṃ icchānusāreṇa kāle kāle varṣā bhavati sma ||

বৈশম্পায়ন বললেন— মহারাজ যুধিষ্ঠিরের রাজ্যে ইচ্ছানুসারে যথাসময়ে বৃষ্টি হতো; প্রজারা পর্যাপ্ত অন্নে পুষ্ট থাকত এবং দেশ-জনপদ সমৃদ্ধ ও সুস্থিত ছিল। যুধিষ্ঠির সকলকে আপনজনের মতো গ্রহণ করতেন; ভীমসেন সকলের রক্ষা করতেন; সব্যসাচী অর্জুন শত্রুনাশে সদা উদ্যত থাকতেন; বুদ্ধিমান সহদেব নিত্য প্রজাকে ধর্মোপদেশ দিতেন; আর নকুল স্বভাবতই সকলের সঙ্গে বিনয়পূর্ণ আচরণ করতেন। তাই তাঁদের রাজ্যের সব জনপদ কলহশূন্য, নির্ভয়, স্বধর্মনিষ্ঠ এবং ক্রমে ক্রমে উন্নতিশীল ছিল।

निकामवर्षाःrains occurring as desired
निकामवर्षाः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिकामवर्ष (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Plural
स्फीताःabundant, prosperous
स्फीताः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्फीत (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Plural
आसञ्जनपदाःhaving attached/secure settlements (well-settled)
आसञ्जनपदाः:
Karta
TypeAdjective
Rootआसञ्जनपद (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Plural
तथाand, likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Y
Yudhiṣṭhira
B
Bhīmasena (Bhīma)
A
Arjuna (Savyasācī)
S
Sahadeva
N
Nakula
J
janapada (districts/regions of the kingdom)
R
rāṣṭra (kingdom)