Shloka 12
भीष्मस्य भीमसेन-निरोधः
Bhīṣma checks Bhīmasena; matched engagements intensify
पृच्छतो वै यथातत्त्वं सर्वमाख्यातुमरहसि । अतः सूत! मैं तुमसे शक्तिः और कारणकेः विषयमें जो विशेष प्रश्न कर रहा हूँ, वह सब यथार्थरूपसे बताओ ।। दुर्योधनश्व यच्चक्रे दृष्टवा स्वान् विमुखान् रणे,युद्धमें अपने सैनिकोंको विमुख हुआ देख दुर्योधनने क्या किया? भीष्म, द्रोण, कृपाचार्य, शकुनि, जयद्रथ, महाधनुर्धर अश्वत्थामा और महाबली विकर्णने भी क्या किया? महाप्राज्ञ संजय! मेरे पुत्रोंके विमुख होनेपर उन महामना महारथियोंने उस समय क्या निश्चय किया?
dhṛtarāṣṭra uvāca | pṛcchato vai yathātattvaṁ sarvam ākhyātum arhasi | ato sūta! mayi tvaṁ śaktiṁ ca kāraṇaṁ ca viṣaye yo viśeṣa-praśnaṁ karomi, tat sarvaṁ yathārtha-rūpeṇa vada || duryodhanaś ca yac cakre dṛṣṭvā svān vimukhān raṇe—yuddhe svān sainikān vimukhān dṛṣṭvā duryodhanena kiṁ kṛtam? bhīṣma-droṇa-kṛpācārya-śakuni-jayadratha-mahādhanuṣī aśvatthāmā mahābalī vikarṇaś ca kiṁ cakruḥ? mahāprājña sañjaya! mama putrāṇāṁ vimukhatve sati te mahāmanā mahārathinaḥ tadā kiṁ niścayaṁ cakruḥ? ||
আমি যা জিজ্ঞাসা করছি, তা যথাযথ সত্যসহ সবই তোমার বলা উচিত। অতএব, হে সূত, শক্তি ও কারণ সম্বন্ধে আমি যা জানতে চাই, তা সত্যরূপে বলো। যুদ্ধে দुर্যোধন যখন নিজের লোকদের বিমুখ হতে দেখল, তখন সে কী করল? আর ভীষ্ম, দ্রোণ, কৃপ, শকুনি, জয়দ্রথ, মহাধনুর্ধর অশ্বত্থামা এবং মহাবলী বিকর্ণ—তারা কী করল? মহাপ্রাজ্ঞ সঞ্জয়, আমার পুত্রেরা বিমুখ হলে সেই মহামনা মহারথীরা তখন কী সংকল্প করেছিল?
धृतराष्ट उवाच