Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

Sāttvika-vṛtta-kathana (Brahmā on the Conduct of Sattva) — Chapter 38

उपेक्षा ब्रह्मचर्य च परित्यागश्न सर्वश: | निर्ममत्वमनाशीष्ट्‌वमपरिक्षतधर्मता,विश्वास, लज्जा, तितिक्षा, त्याग, पवित्रता, आलस्यरहित होना, कोमलता, मोहका अभाव, प्राणियोंपर दया करना, चुगली न खाना, हर्ष, संतोष, गर्वहीनता, विनय, सद्बर्ताव, शान्तिकर्ममें शुद्धभावसे प्रवृत्ति, उत्तम बुद्धि, आसक्तिसे छूटना, जगत्‌के भोगोंसे उदासीनता, ब्रह्मचर्य, सब प्रकारका त्याग, निर्ममता, फलकी कामना न करना तथा धर्मका निरन्तर पालन करते रहना--ये सब सत्त्वगुणके कार्य हैं

vāyudeva uvāca | upekṣā brahmacaryaṃ ca parityāgaś ca sarvaśaḥ | nirmamatvam anāśiṣṭvam aparīkṣata-dharmatā || viśvāsaḥ lajjā titikṣā tyāgaḥ pavitratā ālasya-rahitatā komalatā moha-abhāvaḥ prāṇiṣu dayā paiśunya-avarjanam harṣaḥ santoṣaḥ agarvitā vinayaḥ sadvṛttam śānti-karmaṇi śuddha-bhāvena pravṛttiḥ uttamā buddhiḥ āsakti-vimokṣaḥ jagad-bhogeṣu udāsīnatā brahmacaryam sarva-tyāgaḥ nirmamatā phala-kāmanā-rahitatā dharmasya nirantara-pālanam—etāni sarvāṇi sattva-guṇasya kāryāṇi ||

বায়ুদেব বললেন—উপেক্ষা, ব্রহ্মচর্য ও সর্বতোভাবে পরিত্যাগ; নির্মমতা, ফলাকাঙ্ক্ষার অভাব এবং ধর্মে অচঞ্চল স্থিতি; বিশ্বাস, লজ্জা, তিতিক্ষা, দানশীলতা, পবিত্রতা, অলসতাহীনতা, কোমলতা, মোহশূন্যতা; প্রাণীদের প্রতি দয়া, পরনিন্দা-পরচর্চা ত্যাগ, হর্ষ, সন্তোষ; অহংকারহীন বিনয়, শিষ্টাচার ও সদ্ব্যবহার; শান্তিকর্মে শুদ্ধ অভিপ্রায়ে প্রবৃত্তি, উৎকৃষ্ট বিবেক, আসক্তিমুক্তি, জগতের ভোগে উদাসীনতা; সংযম, সর্বত্যাগ, অপরিগ্রহ, নিষ্কামতা এবং ধর্মের নিরন্তর পালন—এসবই সত্ত্বগুণের লক্ষণ ও কার্য।

उपेक्षाindifference/forbearance
उपेक्षा:
Karta
TypeNoun
Rootउपेक्षा
FormFeminine, Nominative, Singular
ब्रह्मचर्यम्celibacy/chastity
ब्रह्मचर्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootब्रह्मचर्य
FormNeuter, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
परित्यागःrenunciation/abandonment
परित्यागः:
Karta
TypeNoun
Rootपरित्याग
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वशःentirely/in every way
सर्वशः:
TypeIndeclinable
Rootसर्वशः
निर्ममत्वम्non-possessiveness
निर्ममत्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootनिर्ममत्व
FormNeuter, Nominative, Singular
अनाशीष्ट्वम्absence of desire for reward (not wishing for fruits)
अनाशीष्ट्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootअनाशीष्ट्व
FormNeuter, Nominative, Singular
अपरिक्षतधर्मताunbroken/undamaged steadfastness in dharma
अपरिक्षतधर्मता:
Karta
TypeNoun
Rootअपरिक्षतधर्मता
FormFeminine, Nominative, Singular

वायुदेव उवाच

V
Vāyudeva (Wind-god)