तमोगुण-निरूपण
Analysis of Tamas and its Marks
अस्मृतिश्नचाविपाकश्च नास्तिकयं भिन्नवृत्तिता | निर्विशेषत्वमन्धत्वं जघन्यगुणवृत्तिता
asmṛtiś ca avipākaś ca nāstikyaṁ bhinnavṛttitā | nirviśeṣatvam andhatvaṁ jaghanyaguṇavṛttitā
বায়ুদেব বললেন— এমন পথে স্মৃতি ও বিবেক লুপ্ত হয়, কর্মের ফল অপরিপক্ব ও নিষ্ফল থাকে, অবিশ্বাস (নাস্তিকতা) এবং ভাঙাচোরা, অসংগত আচরণ জন্মায়। তখন মানুষ নৈতিক ভেদবুদ্ধিহীন অন্ধত্বে পড়ে নীচ গুণ ও অভ্যাসে জীবন যাপন করে।
वायुदेव उवाच
The verse warns that abandoning dharma and steady right conduct leads to inner collapse: forgetfulness of moral truth, disbelief, confused and inconsistent behavior, loss of discrimination, and a descent into base qualities.
Vāyu-deva is speaking as a moral instructor, listing the degrading mental and ethical consequences that follow from a wrong path—portraying how adharma produces spiritual blindness and low conduct.