कुन्ती–व्याससंवादः
Kuntī–Vyāsa Dialogue on Durvāsā’s Boon and Karṇa’s Birth
राजन! तदनन्तर देवर्षि नारदजी धर्मात्मा राजा युधिष्ठिरको आश्वासन देकर अभीष्ट स्थानको चले गये ।।
vaiśampāyana uvāca |
rājan! tadanantaraṃ devarṣi-nāradaḥ dharmātmā rājā yudhiṣṭhiram āśvāsya abhīṣṭa-sthānaṃ jagāma ||
evaṃ varṣāṇy atītāni dhṛtarāṣṭrasya dhīmataḥ |
vanavāse tathā trīṇi nagare daśa pañca ca ||
বৈশম্পায়ন বললেন—হে রাজন! তারপর ধর্মাত্মা দেবর্ষি নারদ রাজা যুধিষ্ঠিরকে সান্ত্বনা দিয়ে নিজের অভীষ্ট স্থানে প্রস্থান করলেন। এভাবে প্রাজ্ঞ ধৃতরাষ্ট্রের দিন অতিবাহিত হল—বনে তিন বছর, নগরে পনেরো বছর। রণক্ষেত্রে পুত্রহারা হয়ে তিনি জাতিভ্রাতা, আত্মীয়, বন্ধু, বান্ধব ও স্বজনদের নিমিত্ত সর্বদা দান করতেন—শোককে ধর্ম ও দানের দ্বারা প্রতিহত করতে চেয়ে।
वैशम्पायन उवाच
The verse frames post-war life as a moral response to loss: grief is met through dharma—consolation, disciplined passage of time, and sustained charity (dāna). It also highlights the transition from royal life to forest-retirement as a recognized ethical stage.
Nārada reassures Yudhiṣṭhira and then departs. The narration then summarizes Dhṛtarāṣṭra’s post-war years: fifteen years spent in the city and three years in forest-dwelling, during which he regularly gave gifts on behalf of his bereaved family and dependents.