Chatra–Upānah Dāna: Origin Narrative
Jamadagni–Reṇukā–Sūrya Saṃvāda
धुन्धुमार उवाच अकृतज्ञस्तु मित्राणां शूद्रायां च प्रजायतु । एक: सम्पन्नमश्चातु यस्ते हरति पुष्करम्
dhundhumāra uvāca | akṛtajñas tu mitrāṇāṁ śūdrāyāṁ ca prajāyatu | ekaḥ sampannam aśnātu yaḥ te harati puṣkaram ||
ধুন্ধুমার বললেন—যে তোমার পদ্ম হরণ করেছে, সে যেন বন্ধুদের উপকার অস্বীকারকারী হয়; শূদ্রবর্ণের নারীর গর্ভে সন্তান উৎপন্ন করে; আর সমৃদ্ধ হয়েও একাই সুস্বাদু অন্ন ভোজন করে।
धुन्धुमार उवाच
The verse frames theft and betrayal as moral failures that lead to painful consequences: ingratitude toward benefactors, socially censured conduct, and lonely self-indulgence even amid prosperity—suggesting that adharma isolates and degrades a person.
Dhundhumāra pronounces a curse upon the person who stole “your lotus,” specifying misfortunes and moral degradations as the thief’s karmic recompense.