Previous Verse
Next Verse

Shloka 44

दैव–पुरुषकार-प्रश्नः

Daiva–Puruṣakāra Inquiry: Fate and Human Effort

यथा तैलक्षयाद्‌ दीप: प्रह्यासमुपगच्छति । तथा कर्मक्षयाद्‌ दैवं प्रहासमुपगच्छति,जैसे तेल समाप्त हो जानेसे दीपक बुझ जाता है, उसी प्रकार कर्मके क्षीण हो जानेपर दैव भी नष्ट हो जाता है

yathā tailakṣayād dīpaḥ prahāsam upagacchati | tathā karmakṣayād daivaṃ prahāsam upagacchati ||

যেমন তেল ক্ষয় হলে প্রদীপ নিভে যায়, তেমনই কর্ম ক্ষয় হলে দैবও শক্তি হারিয়ে লুপ্ত হয়।

यथाjust as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
तैलक्षयात्from the depletion of oil
तैलक्षयात्:
Apadana
TypeNoun
Rootतैल-क्षय
FormMasculine, Ablative, Singular
दीपःthe lamp
दीपः:
Karta
TypeNoun
Rootदीप
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रहासम्extinction; disappearance
प्रहासम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रहास
FormMasculine, Accusative, Singular
उपगच्छतिgoes to; reaches
उपगच्छति:
TypeVerb
Rootउप-गम्
FormPresent, Third, Singular
तथाso; in the same way
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
कर्मक्षयात्from the depletion of karma (actions)
कर्मक्षयात्:
Apadana
TypeNoun
Rootकर्म-क्षय
FormMasculine, Ablative, Singular
दैवम्fate; destiny
दैवम्:
Karta
TypeNoun
Rootदैव
FormNeuter, Nominative, Singular
प्रहासम्extinction; disappearance
प्रहासम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रहास
FormMasculine, Accusative, Singular
उपगच्छतिgoes to; reaches
उपगच्छति:
TypeVerb
Rootउप-गम्
FormPresent, Third, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma
L
lamp (dīpa)
O
oil (taila)
D
daiva (fate/destiny)
K
karma