Previous Verse
Next Verse

Shloka 66

उत्तरो गोपतिर्गोप्ता ज्ञानगम्य: पुरातन: । शरीरभूतभूद्‌ भोक्ता कपीन्द्रो भूरिदक्षिण:

uttaro gopatir goptā jñānagamyāḥ purātanaḥ | śarīrabhūtabhūd bhoktā kapīndro bhūridakṣiṇaḥ ||

ভীষ্ম বললেন—তিনি উত্তম উদ্ধারক ও পরম আশ্রয়; গোপতি—গোপরূপে গাভীদের অধিপতি-রক্ষক; গোপ্তা—সকল প্রাণীর পালনকর্তা; জ্ঞানের দ্বারা জ্ঞেয়; পুরাতন, সনাতন পুরুষ। তিনি দেহরূপ পঞ্চভূতকেও ধারণ-পোষণ করেন; পরমানন্দের ভোক্তা; কপীন্দ্র—বানরদের অধিপতি শ্রীরাম; এবং যজ্ঞে প্রভূত দক্ষিণাদাতা।

उत्तरःthe deliverer / the supreme rescuer
उत्तरः:
Karta
TypeAdjective
Rootउत्तर
FormMasculine, Nominative, Singular
गोपतिःlord of cows; protector of cattle
गोपतिः:
Karta
TypeNoun
Rootगोपति
FormMasculine, Nominative, Singular
गोप्ताprotector; guardian
गोप्ता:
Karta
TypeNoun
Rootगोप्तृ
FormMasculine, Nominative, Singular
ज्ञानगम्यःknowable through knowledge
ज्ञानगम्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootज्ञानगम्य
FormMasculine, Nominative, Singular
पुरातनःancient; primeval
पुरातनः:
Karta
TypeAdjective
Rootपुरातन
FormMasculine, Nominative, Singular
शरीरभूतभूत्one who sustains the elements that constitute the body
शरीरभूतभूत्:
Karta
TypeNoun
Rootशरीरभूतभूत्
FormMasculine, Nominative, Singular
भोक्ताenjoyer; experiencer
भोक्ता:
Karta
TypeNoun
Rootभोक्तृ
FormMasculine, Nominative, Singular
कपीन्द्रःlord of monkeys
कपीन्द्रः:
Karta
TypeNoun
Rootकपीन्द्र
FormMasculine, Nominative, Singular
भूरिदक्षिणःone whose gifts (dakṣiṇā) are abundant; very munificent
भूरिदक्षिणः:
Karta
TypeAdjective
Rootभूरिदक्षिण
FormMasculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
Ś
Śrī Rāma (as Kapīndra)
C
cows (go)
T
the bodily elements (bhūtas)
D
dakṣiṇā (sacrificial gifts)