उपवासफलात्मकविधिः — Upavāsa as Yajña-Equivalent Merit
Angiras Teaching
अश्वमेधस्य यज्ञस्य फल प्राप्रोति मानव: । कुन्तीनन्दन! जो एक सालतक छठे समय अर्थात् तीन-तीन दिनोंपर भोजन करता है, वह मनुष्य अश्वमेध यज्ञका फल पाता है ।। ४३ इ ।। चक्रवाकप्रयुक्तेन विमानेन स गच्छति
aśvamedhasya yajñasya phalaṁ prāpnoti mānavaḥ | kuntīnandana! yo ekasālatak ṣaṣṭhe samaye arthāt tritridinopari bhojanaṁ karoti, sa manuṣya aśvamedhayajñasya phalaṁ prāpnoti || cakravākaprayuktena vimānena sa gacchati ||
অঙ্গিরা বললেন—মানুষ অশ্বমেধ যজ্ঞের ফল লাভ করে। হে কুন্তীনন্দন! যে ব্যক্তি পূর্ণ এক বছর ‘ষষ্ঠকাল’—অর্থাৎ তিন দিন অন্তর একবার—আহার করে, সে অশ্বমেধ যজ্ঞের ফল পায়। চক্রবাক-পাখি-যোজিত দিব্য বিমানে আরূঢ় হয়ে সে উচ্চ লোকসমূহে গমন করে।
अंगियरा उवाच
Severe self-restraint and sustained austerity (regulated eating over a year) can yield spiritual merit comparable to grand royal sacrifices, emphasizing inner discipline over external ritual scale.
Sage Aṅgiras instructs Kuntī’s son (Yudhiṣṭhira) about the fruits of austerities, stating that a year-long regimen of eating once every three days grants the merit of the Aśvamedha and leads to ascent in a celestial vimāna.