कल्माषपाद-शाप-कारणम्
Cause of Kalmāṣapāda’s Niyoga under a Curse
तस्यां संजनयामास कुरुं संवरणो नृपः । तपत्यां तपतां श्रेष्ठ तापत्यस्त्वं ततोडर्जुन
tasyāṁ sañjanayāmāsa kuruṁ saṁvaraṇo nṛpaḥ | tapatyāṁ tapatāṁ śreṣṭha tāpatyās tvaṁ tato ’rjuna ||
রাজা সংবরণ তপতীর গর্ভে কুরু-কে জন্ম দিলেন। অতএব, হে তপস্বীদের শ্রেষ্ঠ অর্জুন, সেই বংশে জন্ম বলেই তুমি ‘তাপত্য’ নামে অভিহিত।
गन्धर्व उवाच
The verse grounds social and royal identity in lineage: Arjuna and the Kurus are called Tāpatyas because their dynastic ancestor Kuru was born from King Saṁvaraṇa and Tapatī. It emphasizes legitimacy and inherited identity through recognized genealogical descent.
A Gandharva explains to Arjuna the origin of the Kuru line: Saṁvaraṇa fathered Kuru on Tapatī, and thus those born in that line—including Arjuna—are designated Tāpatya, ‘descendants of Tapatī.’