पाण्डोः प्रेतकार्य-सम्पादनम्
Pāṇḍu’s Funeral Rites and Public Mourning
वैशम्पायन उवाच एवमुकक््त्वा सुदुः:खारतोीं जीवितात् स व्यमुच्यत । मृग: पाण्डुश्व दुःखार्त: क्षणेन समपद्यत,वैशम्पायनजी कहते हैं--यों कहकर वे मृगरूप-धारी मुनि अत्यन्त दुःखसे पीड़ित हो गये और उनका देहान्त हो गया तथा राजा पाण्डु भी क्षणभरमें दुःखसे आतुर हो उठे
vaiśampāyana uvāca evam uktvā sa duḥkhārto jīvitāt sa vyamucyata | mṛgaḥ pāṇḍuś ca duḥkhārtaḥ kṣaṇena samapadyata ||
বৈশম্পায়ন বললেন—এ কথা বলে মৃগরূপধারী সেই মুনি গভীর দুঃখে কাতর হয়ে প্রাণত্যাগ করলেন; আর রাজা পাণ্ডুও মুহূর্তমাত্রে শোকে ব্যাকুল হয়ে উঠলেন।
वैशम्पायन उवाच
The verse underscores karmic and ethical immediacy: harmful action, even if unintended or done in ignorance, can produce swift suffering and irreversible consequences, affecting both the victim and the agent.
After speaking (in context, the deer-formed sage’s final words), the sage dies from overwhelming sorrow; simultaneously, King Pāṇḍu is instantly overcome by grief, signaling the turning point that leads into the curse-and-consequence arc of Pāṇḍu’s life.