Shloka 5
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
युष्मान्विना न शोभन्ते मम राज्यानि पुत्रकाः / रिक्तानि मम गेहानि रिक्ता राजसभापि मे
Transliteration
yuṣmānvinā na śobhante mama rājyāni putrakāḥ / riktāni mama gehāni riktā rājasabhāpi me
Translation
হে পুত্রগণ, তোমাদের ছাড়া আমার রাজ্য শোভা পায় না; আমার গৃহ শূন্য, আমার রাজসভাও শূন্য।
Word by Word
yuṣmānyou (all)
yuṣmān:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootyuṣmad (युष्मद्-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-बहुवचन (Accusative plural)
vināwithout
vinā:
Apādāna (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootvinā (अव्यय)
Formउपपद-अव्यय (preposition) द्वितीयासह (governs accusative): "without"
nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation particle)
śobhanteshine / look splendid
śobhante:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootśubh (शुभ् धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद (they shine/appear beautiful)
mamamy
mama:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootasmad (अस्मद्-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-एकवचन (Genitive singular)
rājyānikingdoms
rājyāni:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrājya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-बहुवचन (Nominative plural)
putrakāḥdear sons!
putrakāḥ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootputraka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-बहुवचन (Nominative plural); सम्बोधनार्थे प्रथमा (addressing)
riktāniempty
riktāni:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootrikta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-बहुवचन (Nominative plural)
mamamy
mama:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootasmad (अस्मद्-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-एकवचन (Genitive singular)
gehānihouses
gehāni:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootgeha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-बहुवचन (Nominative plural)
riktāḥempty
riktāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootrikta (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन (Nominative singular)
rāja-sabhāroyal court
rāja-sabhā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक) + sabhā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन (Nominative singular); तत्पुरुषः—"राज्ञः सभा" (royal assembly/court)
apialso
api:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कार (particle: also/even)
memy
me:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootasmad (अस्मद्-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-एकवचन (Genitive/Dative singular enclitic)