Shloka 61
विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day
Devanagari script
तान्कुमारान्महासत्त्वांल्लाजवर्षैरवाकिरन् / विथीषु यानैश्चलितान्पौरवृद्धपुरन्ध्रयः
Transliteration
tānkumārānmahāsattvāṃllājavarṣairavākiran / vithīṣu yānaiścalitānpauravṛddhapurandhrayaḥ
Translation
সেই মহাসত্ত্ব কুমারগণ যখন যানসহ পথে চললেন, তখন নগরের বৃদ্ধজন ও পুরন্ধ্রীরা তাঁদের উপর লাজ (ভাজা ধান) বর্ষণ করল।
Word by Word
तान्those
तान्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; demonstrative pronoun
कुमारान्princes
कुमारान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकुमार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; apposition to ‘tān’
महासत्त्वान्great-souled/very valiant
महासत्त्वान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा + सत्त्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; कर्मधारयः (महच्च तत् सत्त्वं) qualifying ‘kumārān’
लाजवर्षैःwith showers of parched grain
लाजवर्षैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootलाज + वर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; instrumental; तत्पुरुषः (लाजानां वर्षाः)
अवाकिरन्they showered/strewn down
अवाकिरन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअव + √कॄ (धातु)
Formलङ् (Imperfect/लङ्), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपदम्
विथीषुin the streets
विथीषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootविथी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; locative
यानैःby vehicles/chariots
यानैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; instrumental
चलितान्moving/proceeding
चलितान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Root√चल् (धातु) + क्त
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त; qualifying ‘kumārān’
पौरवृद्धपुरन्ध्रयःtownspeople, elders, and women
पौरवृद्धपुरन्ध्रयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपौर + वृद्ध + पुरन्ध्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; द्वन्द्वः (पौराश्च वृद्धाश्च पुरन्ध्र्यश्च) collective subject