Previous Verse
Next Verse

Shloka 93

Śūnyaka-nagara Utpāta-varṇanam (Portents in the City of Śūnyaka) — Lalitāyāḥ Yātrā-śravaṇāt Bhaṇḍāsura-purālaye Kṣobhaḥ

मायाविलासाः सर्वे ऽपि तस्याः समरसीमनि / महामायाविनोदाश्च कुप्युस्ते भस्मसाद्बलम्

māyāvilāsāḥ sarve 'pi tasyāḥ samarasīmani / mahāmāyāvinodāśca kupyuste bhasmasādbalam

সমরসীমায় তার সকল মায়াবিলাস ও মহামায়ার ক্রীড়া প্রকাশ পাবে; তারা ক্রুদ্ধ হয়ে সেনাবলকে ভস্ম করে দেবে।

मायाविलासाःdisplays of magic
मायाविलासाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमायाविलास (प्रातिपदिक) < माया + विलास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (māyāyāḥ vilāsāḥ)
सर्वेall
सर्वे:
Karta (कर्ता/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (मायाविलासाः)
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षा-अव्यय (particle: ‘also/even’)
तस्याःof her
तस्याः:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन; सर्वनाम
समर-सीमनिon the boundary/field of battle
समर-सीमनि:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootसमरसीमन् (प्रातिपदिक) < समर + सीमन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (सीमन्), सप्तमी (Locative), एकवचन; तत्पुरुषः (samarasya sīmani)
महामायाविनोदाःgreat magical amusements/feats
महामायाविनोदाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमहामायाविनोद (प्रातिपदिक) < महा + माया + विनोद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (mahāyā māyāyā vinodāḥ / great magical sports)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
कुप्युःthey became angry
कुप्युः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√कुप् (धातु)
Formलिट्/लुङ्? (context requires लुङ्/लिट् not); actually लोट्/लङ् not; best: लुङ् (Aorist) 3rd plural ‘became angry’ is ‘अकुप्यन्’; here ‘कुप्युः’ = लुङ् (Aorist) आत्मनेपद?; treated as लुङ्, प्रथम-पुरुष, बहुवचन
तेthey
ते:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
भस्मसात्to ashes
भस्मसात्:
Gati (गति/goal-adverbial)
TypeIndeclinable
Rootभस्मसात् (अव्यय/निपात) < भस्मन् + सात्
Formअव्यय-प्रयोग (adverbial): ‘to ashes/into ash-state’
बलम्strength/army
बलम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन