Shloka 62
Śūnyaka-nagara Utpāta-varṇanam (Portents in the City of Śūnyaka) — Lalitāyāḥ Yātrā-śravaṇāt Bhaṇḍāsura-purālaye Kṣobhaḥ
Devanagari script
इत्युक्तः स विषङ्गेण को विचारो महौजसाम् / अस्मद्बले महासत्त्वा अक्षौहिण्यधिपाः शतम्
Transliteration
ityuktaḥ sa viṣaṅgeṇa ko vicāro mahaujasām / asmadbale mahāsattvā akṣauhiṇyadhipāḥ śatam
Translation
বিষঙ্গ এ কথা বললে সে বলল—মহৌজস্বদের কী ভাবনা? আমাদের পক্ষে শত অক্ষৌহিণীর অধিপতি মহাসত্ত্ব বীরেরা আছে।
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्तिसूचक (quotative particle)
उक्तःaddressed, spoken to
उक्तः:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootउक्त (कृदन्त); √वच् (धातु) + क्त (PPP)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-भूतकृदन्त; ‘having been spoken to’
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विषङ्गेणwith hesitation/doubt
विषङ्गेण:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootविषङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; भाववाचक/करणवाचक
कःwhat? which?
कः:
Pradhana (प्रधान/Predicate interrogative)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; interrogative
विचारःconsideration, deliberation
विचारः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootविचार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
महौजसाम्of the great-spirited/mighty
महौजसाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootमहौजस् (प्रातिपदिक); महत् (प्रातिपदिक) + ओजस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; ‘महद् ओजः येषां ते’ (used as genitive plural: ‘of the mighty’)
अस्मत्-बलेin our strength/army
अस्मत्-बले:
Adhikarana (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम) + बल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; ‘अस्माकं बले’
महासत्त्वाःgreat heroes, men of great prowess
महासत्त्वाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमहासत्त्व (प्रातिपदिक); महा (उपसर्ग/पूर्वपद) + सत्त्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘महच्च तत् सत्त्वं येषां ते’
अक्षौहिणी-अधिपाःcommanders of akṣauhiṇī-armies
अक्षौहिणी-अधिपाः:
Karta (कर्ता/Subject apposition)
TypeNoun
Rootअक्षौहिणी (प्रातिपदिक) + अधिप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘अक्षौहिण्याः अधिपाः’
शतम्a hundred
शतम्:
Visheshana (विशेषण/Quantifier)
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; संख्यावाचक (numeral) used as count ‘a hundred’