Previous Verse
Next Verse

Shloka 58

Śūnyaka-nagara Utpāta-varṇanam (Portents in the City of Śūnyaka) — Lalitāyāḥ Yātrā-śravaṇāt Bhaṇḍāsura-purālaye Kṣobhaḥ

तत्प्रसंगेन बहवस्तया दैत्या विनाशिताः / अतो वदामिनावज्ञा स्त्रीमात्रे क्रियतां क्वचित्

tatprasaṃgena bahavastayā daityā vināśitāḥ / ato vadāmināvajñā strīmātre kriyatāṃ kvacit

সেই প্রসঙ্গে তার দ্বারা বহু দৈত্য বিনষ্ট হয়েছিল; তাই আমি বলি—কোথাও কেবল ‘নারী’ ভেবে অবজ্ঞা কোরো না।

tat-prasaṅgenaby that occasion/context
tat-prasaṅgena:
Hetu/Karaṇa (हेतु/करण)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक) + prasaṅga (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘in connection with that’); Masculine Instrumental Singular (तृतीया एकवचन)
bahavaḥmany
bahavaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbahu (प्रातिपदिक)
FormMasculine Nominative Plural (प्रथमा बहुवचन)
tayāby her
tayā:
Karaṇa/Agent (करण/कर्तृकरणभाव)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormPronoun, Feminine Instrumental Singular (तृतीया एकवचन)
daityāḥDaityas/demons
daityāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdaitya (प्रातिपदिक)
FormMasculine Nominative Plural (प्रथमा बहुवचन)
vināśitāḥdestroyed
vināśitāḥ:
Kriyā (क्रिया—कर्मणि)
TypeAdjective
Rootvi-naś (धातु √naś/नश्, causative sense)
FormPast passive participle (क्त), Masculine Nominative Plural; predicate ‘were destroyed’
ataḥtherefore
ataḥ:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootataḥ (अव्यय)
FormIndeclinable (हेत्वर्थ-अव्यय) ‘therefore’
vadāmiI say
vadāmi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvad (धातु √vad/वद्)
FormPresent tense (लट्), 1st person (उत्तमपुरुष) Singular (एकवचन), Parasmaipada
nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormNegation particle (निषेध-निपात)
avajñādisrespect
avajñā:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootavajñā (प्रातिपदिक)
FormFeminine Nominative Singular; subject of injunction with क्रियताम्
strī-mātretowards women (as such)
strī-mātre:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootstrī (प्रातिपदिक) + mātra (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘women in general/only women’); Neuter Locative Singular (सप्तमी एकवचन) used as domain ‘towards women’
kriyatāmshould be done/let be done
kriyatām:
Kriyā (क्रिया—विधि)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु √kṛ/कृ)
FormImperative (लोट्), 3rd person (प्रथमपुरुष) Singular, Ātmanepada; passive/impersonal sense ‘let it be done’
kvacitever/anywhere
kvacit:
Kāla/Deśa (काल/देश)
TypeIndeclinable
Rootkvacit (अव्यय)
FormIndeclinable adverb (देश/काल-अव्यय) ‘anywhere/ever’