Shloka 101
Śūnyaka-nagara Utpāta-varṇanam (Portents in the City of Śūnyaka) — Lalitāyāḥ Yātrā-śravaṇāt Bhaṇḍāsura-purālaye Kṣobhaḥ
Devanagari script
अथापतन्त्याः श्रीदेव्या यात्रानिः साणनिःस्वनाः / अश्रूयन्त च दैत्येन्द्रैरतिकर्णज्वरावहाः
Transliteration
athāpatantyāḥ śrīdevyā yātrāniḥ sāṇaniḥsvanāḥ / aśrūyanta ca daityendrairatikarṇajvarāvahāḥ
Translation
তারপর শ্রীদেবী অগ্রসর হতেই যাত্রার শঙ্খধ্বনি ও যুদ্ধবাদ্যের প্রতিধ্বনি শোনা গেল; যা দানবেন্দ্রদের কানে জ্বর জাগানো মতো তীব্র ছিল।
Word by Word
अथthen
अथ:
सम्बन्ध (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; आरम्भ/अनन्तरार्थक (then/now)
अपतन्त्याःof (her) rushing/falling
अपतन्त्याः:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeVerb
Rootअप-√पत् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), स्त्रीलिङ्गे, षष्ठी (Genitive), एकवचन; ‘of (her) who was falling/rushing’
श्री-देव्याःof the auspicious Goddess
श्री-देव्याः:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + देवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, षष्ठी (Genitive), एकवचन; कर्मधारयः (श्रीरूपा देवी)
यात्रा-निःस्वनाःmarching sounds
यात्रा-निःस्वनाः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयात्रा (प्रातिपदिक) + निःस्वन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (यात्रायाः निःस्वनाः)
साण-निःस्वनाःsounds of whetting/grinding (on a whetstone)
साण-निःस्वनाः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसाण (प्रातिपदिक) + निःस्वन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (साणस्य निःस्वनाः)
अश्रूयन्तwere heard
अश्रूयन्त:
क्रिया (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपदम् (passive sense: ‘were heard’)
चand
च:
सम्बन्ध (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (conjunction)
दैत्य-इन्द्रैःby the lords of the demons
दैत्य-इन्द्रैः:
करण (Agent/Instrument in passive/करण)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया (Instrumental), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (दैत्यानाम् इन्द्राः)
अति-कर्ण-ज्वर-आवहाःbringing intense ear-fever (deafening)
अति-कर्ण-ज्वर-आवहाः:
कर्ता (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootअति (अव्यय/उपसर्गसदृश) + कर्ण (प्रातिपदिक) + ज्वर (प्रातिपदिक) + आवह (प्रातिपदिक; आ-√वह्)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (निःस्वनाः इति); तत्पुरुषः (कर्णज्वरम् आवहन्ति) with अति- intensifier