Shloka 44
लोकज्ञान-वर्णन (Lokajñāna-varṇana) — Description of World-Knowledge / Cosmogonic Classification
Devanagari script
गावश्चैवोदराद्ब्रह्मा पाश्वीभ्यां च विनिर्ममे / पादतो ऽश्वान्समातङ्गान् रासभान् गवयान्मृगान्
Transliteration
gāvaścaivodarādbrahmā pāśvībhyāṃ ca vinirmame / pādato 'śvānsamātaṅgān rāsabhān gavayānmṛgān
Translation
ব্রহ্মা তাঁর উদর থেকে গাভী সৃষ্টি করলেন এবং পার্শ্বদেশ থেকে অন্যান্য প্রাণী নির্মাণ করলেন; আর পদদেশ থেকে অশ্ব, মহাহস্তী, গর্দভ, গবয় ও মৃগ উৎপন্ন করলেন।
Word by Word
gāvaḥcows
gāvaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgo (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (स्त्रीलिङ्ग), Prathamā vibhakti (प्रथमा/1st case), Bahuvacana (बहुवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta (समुच्चय-निपात) conjunction
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormAvadhāraṇa-nipāta (अवधारण-निपात) emphatic particle
udarātfrom the belly
udarāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootudara (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग (नपुंसकलिङ्ग), Pañcamī vibhakti (पञ्चमी/5th case, ablative), Ekavacana (एकवचन)
brahmāBrahmā
brahmā:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā vibhakti (प्रथमा/1st case), Ekavacana (एकवचन)
pāśvībhyāmwith/from the two flanks
pāśvībhyām:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootpāśvī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (स्त्रीलिङ्ग), Tṛtīyā vibhakti (तृतीया/3rd case, instrumental), Dvivacana (द्विवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta (समुच्चय-निपात) conjunction
vinirmamecreated/produced
vinirmame:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√mā (मा, धातु) with vi-nir upasarga
FormLaṅ lakāra (लङ्, imperfect/past), Prathama-puruṣa (प्रथमपुरुष/3rd person), Ekavacana (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
pādataḥfrom the foot/feet
pādataḥ:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootpāda (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Pañcamī vibhakti (पञ्चमी/5th case, ablative), Ekavacana (एकवचन)
aśvānhorses
aśvān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootaśva (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Dvitīyā vibhakti (द्वितीया/2nd case, accusative), Bahuvacana (बहुवचन)
samātaṅgānelephants
samātaṅgān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsamātaṅga (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Dvitīyā vibhakti (द्वितीया/2nd case), Bahuvacana (बहुवचन)
rāsabhāndonkeys
rāsabhān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrāsabha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Dvitīyā vibhakti (द्वितीया/2nd case), Bahuvacana (बहुवचन)
gavayāngayals/wild cattle
gavayān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgavaya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Dvitīyā vibhakti (द्वितीया/2nd case), Bahuvacana (बहुवचन)
mṛgāndeer/animals
mṛgān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmṛga (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Dvitīyā vibhakti (द्वितीया/2nd case), Bahuvacana (बहुवचन)