Shloka 97
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
नद्यश्चान्याः पुण्यजलाः शीततोयवहाः शुभाः / सहस्रशः समाख्याता यतो वर्षति वासवः
Transliteration
nadyaścānyāḥ puṇyajalāḥ śītatoyavahāḥ śubhāḥ / sahasraśaḥ samākhyātā yato varṣati vāsavaḥ
Translation
আরও নদী আছে, যাদের জল পুণ্যকর, শীতল ও মঙ্গলময়; সহস্র সহস্র বলে বর্ণিত, কারণ সেখানে বাসব (ইন্দ্র) বর্ষণ করেন।
Word by Word
नद्यःrivers
नद्यः:
कर्तृ (Karta)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
अन्याःother
अन्याः:
कर्तृ (Karta)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formविशेषण; स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन (agreeing with नद्यः)
पुण्य-जलाःwith sacred waters
पुण्य-जलाः:
कर्तृ (Karta)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक) + जल (प्रातिपदिक)
Formसमासः कर्मधारय (descriptive: ‘having holy water/holy-watered’); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन
शीत-तोय-वहाःbearing cold water
शीत-तोय-वहाः:
कर्तृ (Karta)
TypeAdjective
Rootशीत (प्रातिपदिक) + तोय (प्रातिपदिक) + वह (प्रातिपदिक)
Formसमासः षष्ठी-तत्पुरुष (determinative: ‘carrying cold water’); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन
शुभाःauspicious
शुभाः:
कर्तृ (Karta)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formविशेषण; स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन
सहस्रशःby thousands
सहस्रशः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसहस्रशस् (अव्यय)
Formअव्यय; परिमाण/प्रकारवाचक (distributive adverb: ‘by thousands, in thousands’)
समाख्याताःare called/named
समाख्याताः:
कर्म (Karma)
TypeVerb
Rootसम् + आ + √ख्या (ख्या धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्गे प्रथमा, बहुवचन (agreeing with नद्यः); अर्थः ‘नामतः कथिताः/उक्ताः’
यतःbecause
यतः:
हेतु (Hetu)
TypeIndeclinable
Rootयतः (अव्यय/सम्बन्धबोधक)
Formअव्यय; हेत्वर्थक (causal adverb/conjunction: ‘because/whence’)
वर्षतिrains
वर्षति:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Root√वृष् (वृष् धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
वासवःVāsava (Indra)
वासवः:
कर्तृ (Karta)
TypeNoun
Rootवासव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन (इन्द्रः)